Imhatri fl-Ingilterra- artiklu ta' Mark Mizzi pubblikat f' L-Orizzont, il-Hamis 10 t'April 2008

Fl-ahhar granet fl-Ingilterra faqqa’ skandlu li, jekk jigi nvestigat u kkonfermat, jista’ jkollu effetti sostanzjali fuq l-immagni tal-loghoba Ingliza u l-ambjent ta’madwarha. L-istorja tista’ tikkonferma wkoll kemm dahlet ‘il gewwa il-problema tal-loghob tal-imhatri minn plejers u persuni ohra fil-loghoba u l-estremitajiet li din il-pjaga tista’ twassal ghalihom.

Il-gimgha l-ohra gie svelat li plejer professjonali tal-futbol accetta somma ta’ hamsin elf lira sterlina biex icedi loghoba u jkun jista’ jhallas id-djun li kien tella’ mal-bookmanker tieghu fuq imhatri li kien jilghab.

Skond din l-istorja il-bookmaker wieghed lill-plejer koncernat li jahfirlu d-dejn li kellu jekk jitkecca u jikkonvinci tlett plejers tat-tim tieghu biex jintwerew il-karta s-safra waqt loghoba partikolari.

Il-plejer ghamel kif mitlub u t-tim tieghu tilef il-loghoba. S’issa la gie msemmi l-plejer u lanqas il-loghoba partikolari izda jidher li xi darba jew ohra dan il-plejer laghab fil-Premiership u l-loghoba koncernata ntlaghabet fl-ahhar sentejn.

Din l-istroja tghid li wara dan l-incident il-plejer beda jiehu l-ghajnuna professjonali biex johrog mill-vizzju tal-loghob u llum jiddispjacieh hafna ta’ dak li ghamel. Dan l-incident kien biss wiehed minn serje ta’ incidenti ohra li gew diskussi b’mod privat waqt seminar fuq il-loghob tal-azzard li sar fil-klinika tal-agenzija Sporting Chance f’Hampshire. Sporting Chance hija l-aktar agenzija maghrufa fl-Ingilterra li titratta sportivi bi problemi ta’ xorb, droga, loghob u vizzji jew mard iehor. Fost dawk li kien hemm prezenti ghas-seminar kien hemm plejers u ex-plejers tal-futbol li ghaddew minn problemi bhal dawn.

L-ewwel reazzjoni ghal din l-istorja kienet tikkoncerna l-kredibbilta tal-loghob tal-futbol. Jekk dan il-kaz jigi konfermat u specjalment jekk isir maghruf li l-loghoba kienet wahda ta’ livell gholi, allura l-futbol isofri daqqa ta’ harta kbira. Ghalkemm hawnhekk qed nitkellmu fuq kaz partikolari, wiehed bil-fors jissoponi li l-kaz mhux wiehed izolat. Il-logika tghid li f’industrija ta’ miljuni kbar bhalma huwa l-futbol, jekk kien hemm plejer wiehed li kien lest icedi loghoba, aktarx ifisser li hemm ohrajn li ghamlu bhalu. Il-fatt li dan il-plejer partikolari irnexxielu jikonvinci tlieta minn shabu biex jigu ammoniti diga jixhed li dan mhux l-uniku individwu li lest jikkorompi ruhu.

Survey li sar mill-gurnal Ingliz The Independent bil-kollaborazzjoni tal-Professional Footballers Association fis-sena 2000 wera li terz tal-plejers jilghabu l-imhatri fuq il-futbol u hamsa qalu li gew avvicinati biex icedu loghoba izda rrifjutaw. Ta min jghid li dak iz-zmien kien kontra r-regolamenti li plejer jilghab fuq il-futbol izda llum dawn ir-regolamenti nbidlu u plejer jista’ jilghab basta mhux fuq loghob li jkun involut fih. Din hija prova li l-principji sportivi m’humiex daqshekk sodi u l-istampa idealistika li ghandna tal-futbol fl-Ingilterra tista’ tigi mtappna b’mod irreversibbli.

Il-kaz jindika wkoll li xi darba fl-ahhar sentejn kien hemm stagun falsat. S’issa m’hemm ebda indikazzjoni f’liema livell jew kampjonat kienet il-loghoba partikolari izda l-fatt li l-bookmaker dahhal il-flus permezz ta’ tkeccija u ta’ tlett karti sofor jixhed li l-loghoba kienet ta’ certu mportanza.

Il-kap tal-Professional Footballers Association Gordon Taylor qal li hu ghandu d-dubji tieghu dwar kemm tista’ tkun vera din l-istorja u jemmen li l-plejer elabora jew kabbar xi ftit izzejjed dan l-episodju. Taylor qal li l-fatt li plejer javvicina tlieta ohra u jikkonvincihom jigu ammoniti huwa inkredibbli u stieden lil Sporting Chance biex jaghtu aktr dettalji lill-FA Ingliza. Taylor qed jghaddas rasu fir-ramel u flok jinjora l-istorja ghandu jirrealizza li l-futbol Ingliz ma jgawdix xi immunita specjali minn dawn il-problemi.

L-aktar problema gravi mhix jekk il-plejer esagerax jew le u jekk kienx hemm loghoba jew stagun li gie falsat minhabba dan l-episodju. L-akbar problema jew problemi huma c-cirkostanzi li wasslu biex jigri dak li gara anki jekk, f’kaz li Taylor ghandu ragun, kien hemm xi ftit tal-esagerazzjoni mill-plejer. Huwa ferm aktar importanti toqtol il-brimba milli tnehhi l-ghanqbuta u huwa propju c-cirkostanzi socjo-sportivi li qed iwasslu ghal episodji bhal dawn li ghandhom jigu studjati bis-serjeta.

Fost kazi ohra li ssemmew fis-seminar ta’ Sporting Chance kien hemm il-kaz ta’ plejer li jilghab f’wahda mid-divizjonijiet iz-zghar li ghamel attentat ta’ suwicidju wara li akkumula djun ta’ 37,000 lira sterlina permezz tal-loghob tal-imhatri. Mis-seminar hareg ukoll li numru ta’ plejers, uhud minnhom jilghabu fil-Premiership, qed jiggieldu kontra l-vizzju tal-kokaina minghajr ma jafu l-klabbs taghhom.

Huma propju dawn il-problemi ta’ numru ta’ plejers fl-Ingilterra li jistghu iwasslu plejer biex icedi loghoba. Dan huwa wiehed mill-modi kif plejer jista’ jaghmel tajjeb ghat-telf li jkun tilef fl-imhatri jew biex jiffinanzja l-vizzju tad-droga. Is-sors ta’ dawn il-problemi irid jigi ttakiljat halli l-loghoba tkun aktar nadifa u l-principji sportivi jinzammu intatti. Dawn il-problemi ghandhom jigu ndirizzati biex, fuq kollox, ma jibqghux jinhlew hajjiet ta’plejers zghazagh li ma jindunawx li qed jghixu hajja privileggjata billi jithallsu somom kbar ta’ flus biex jilghbu l-futbol u jarmu kollox ghall-vizzji.

Il-futbol Ingliz kien mifni bil-problema tax-xorb ghal snin twal. Din il-problema tant kien ilha ingranata fil-kultura Ingliza li ghal xi zmien kienet saret accetata u kienet xi haga normali ghal plejers professjonali li jikkunsmaw amonti esagerati ta’ alkohol. Min jista’ jinsa dak li ghaddew minnu plejers bhal George Best u Paul Gascoine? L-istejjer ta’ plejers bhal Bryan Robson u Paul McGrath jafhom kulhadd. Dawn huma biss ftit mill-istejjer ta’ plejers bi profil gholi. Min jaf kemm kien hemm stejjer ohra ta’ plejers mhux daqshekk maghrufa li hlew hajjithom u l-karriera taghhom minhabba l-alkohol.

Il-migja ta’ manigers u plejers barranin fl-Ingilterra u l-izvilupp tal-klabbs fil-qasam tal-preparazzjoni tal-plejers razzan xi ftit din il-problema u llum huwa accettat li l-konsum esagerat ta’ alkohol fuq bazi regolari jaffetwa hazin il-prestazzjonijiet tal-plejers. Dan ma jfissirx li l-problema tal-alkohol spiccat izda llum aktar hemm cans ta’ xi praspura kbira kull tant zmien milli konsum kostanti tul is-sena kollha.

Izda jekk il-problema tal-alkohol b’xi kod naqset, twieldu jew kibru problemi ohra. Il-pagi astronomici li qed jithallsu l-plejers tal-lum irraffinaw il-vizzji u llum hija d-droga li hija meqjsua “cool” fil-waqt li l-pjaga tal-imhatri kibret sew.

Li plejer jilghab fuq il-futbol mhix xi haga gdida izda l-pagi tal-lum qed jaghmluha possibbli ghall-plejers li jilghabu somom esagerati u l-problema qed tikber. Dan tixhdu l-istatistika. Fl-2006 Sporting Chance trattat 30 plejer minhabba l-vizzji li kienu jinkludu l-loghob fil-waqt li fl-ahhar sena in-numru ta’ kazi godda rdoppja.

L-istatistika turi wkoll li, fil-waqt li l-problema tal-loghob mhix xi haga esklussiva ghall-plejers tal-futbol, il-proporzjon ta’ plejers li jilghabu meta mqabbel ma’ setturi ohra tas-socjeta huwa sproporzjonat. Survey li sar is-sena l-ohra fl-Ingilterra jurui li 0.6% fil-mija tal-popolazzjoni ghandha problema bil-loghob. Dan suppost jirrizulta li minn 4,000 plejer professjonali in-numru ta’ dawk bi problema jkunu madwar 24 izda r-realta hi li l-figura reali tista’ titla’ sa ghaxar darbiet aktar jigifieri tnejn jew tlett plejers f’kull klabb.

Il-problema kollha ddur mal-fatt li fid-dinja tal-futbol hemm hafna zghzagh li f’daqqa wahda jsibu ruhhom miljunarji b’hafna hin hieles u mdawwra minn kull tip ta’ tentazzjonijiet. Din mhix hajja facli ghal min ma jkunx preparat ghaliha u c-cansijiet li dawn iz-zghazagh jingarru mill-kurrent huma kbar hafna. L-FA Ingliza, flimkien mal-Professional Footballers Association, jiffinanzjaw parti sostanzjali mix-xoghol ta’ Sporting Chance u s’issa l-ebda plejer li rrikorra ghand din l-agenzija ma gie michud l-ghajnuna.

Dan kollu huwa tajjeb izda zgur mhux bizzejjed. L-awtoritajiet tal-futbol ghandhom jahdmu aktar fuq il-prevenzjoni u l-FA ghandha ssahhah is-sapport taghha ghal programmi li jedukaw il-plejers f’oqsma ohra tal-hajja barra ‘l futbol. L-FA, il-Premier League u klabbs ghandhom jahdmu flimkien ma’ agenziji bhal Sporting Chance biex il-plejers jigu edukati f’kull qasam tal-hajja u jkunu ppreprati u mghallma kif se jinnavigaw il-passaggi perikoluzi li toffri l-karriera ta’ plejer professjonali. Teoritikament fil-Premier League hemm obbligu biex tigi pprovduta din l-edukazzjoni izda l-ghajnuna li jistghu joffru agenziji professjonalif’dan ir-rigward ghadha mhix uzata tajjeb u hafna drabi kollox qed jithalla f’idejn il-klabbs fejn din l-edukazzjoni tvarja hafna u l-livelli taghha huma inkonsistenti.

Barra minn dan l-awtoritajiet ghandhom iharsu wkoll lejn ir-regolamenti dwar il-loghob tal-imhatri. Kif qal il-maniger ta’ Arsenal Arsene Wenger plejers professjonali m’ghandhomx jithallew jilghabu l-imnhatri fuq il-futbol fil-waqt li l-imhatri fuq fatturi bhal numru ta’ korners jew numru ta’ karti sofor f’loghoba ghandu jigi studjat tajjeb ghax dan jaghmilha aktar facli ghall-plejers li jinvolvu ruhhom fi crieki bhal dawn. Wenger jargumenta li plejer jista’ jsibha facli li jaffetwa n-numru ta’ korners, fawls jew karti sofor fil-waqt li psikologikament iserrah rasu li mhux qed jaffetwa r-rizultat finali tal-loghoba. Dan huwa abbuz sottili li jwassal ghal falsifikazzjoni ta’ loghobiet u jtappan ir-reputazzjoni tal-futbol fl-Ingilterra.


Dawn u fatturi ohra bhall-attivita tal-hekk imsejjha “betting syndicates”, specjalment Asjatici, fl-Ingilterra ghandhom jigu ndirizzati bis-serjeta illum qabel ghada. Dan il-kaz partikolari flimkien ma kazi ohra izolati fil-passat bhal dak ta’ Bruce Grobelaar jaghti l-impressjoni li mhux kull ma jleqq hu deheb u l-immagni ta’ loghob nadif hija biss qoxra li qed tordom vulkan lest biex jisplodi. Dan il-vulkan ghandu jinqatel qabel jizbroffa. Jekk il-percezzjoni tal-futbol Ingliz tithalla tittebba’, it-tkabbir li ghaddew minnu l-kampjonati Inglizi fl-ahhar snin jispicca f’hakka t’ghajn u jkun ferm difficli li jerga’ jigi akkwistat.

Kowcis fl-ahbarijiet

Dan l-artiklu ta' Mark Mizzi gie publikat f' L-Orizzont tal-Hamis 3 t'April 2008

Iz-zmien ma jistenna lil hadd. Bil-mod il-mod il-gimghat qed igerrbu u l-istaguni tal-futbol madwar l-Ewropa qed joqorbu lejn il-kulminu taghhom. Propju f’dawn il-gimghat diga bdew jissemmew xi movimenti li jistghu isehhu fis-Sajf li gej u donnu li l-ahbarijiet qed iduru ma’ numru ta’ kowcis kemm fuq livell ta’ timijiet nazzjonali u kif ukoll fuq livell ta’ klabbs.

Nibdew b’zewg kowcis nazzjonali li l-gimgha l-ohra kienu fl-ahbarijiet ghal ragunijiet differenti. Dawn huma z-zewg Taljani Roberto Donadoni u Fabio Capello li qed imexxu t-timijiet nazzjonali tal-Italja u l-Ingilterra rispettivament.

L-Italja u l-Ingilterra tilfu l-loghobiet ta’ hbiberija li laghabu l-gimgha l-ohra kontra Spanja u Franza. Bhas-soltu il-gurnali u l-oqsma l-ohra tal-midja hadu l-okkazjoni biex jikkritikaw jew jisparaw lejn iz-zewg kowcis u l-metodi taghhom. Hafna minn din il-kritika hija ingusta u hadd m’ghandu jaghti xi mportanza sraordinarja lil dawn iz-zewg loghobiet u r-rizultati taghhom.

L-ebda wiehed minn dawn iz-zewg kowcis ma jinsab fil-periklu li jitlef postu. Roberto Donadoni wassal lill-Italja ghall-kwalifikazzjoni tal-Kampjonati Ewropej 2008 b’success u ghandu jihalla jkompli x-xoghol li beda. Min-naha l-ohra Capello ghadu fil-bidu tal-avventura tieghu mat-tim nazzjonali Ngliz u kulhadd ghandu jirrikonoxxi l-fatt li dan ghandu l-aktar bicca xoghol difficli li jista’ jkollu kowc, jigifieri dik li jibdel il-mentalita tal-plejers u tal-ambjent tat-tim nazzjonali b’mod generali. Capello irid iz-zmien biex jimplimenta s-sistemi tieghu u jgib il-plejers jahsbuha bhalu. L-Ingilterra ma kkwalifikatx ghall-Kampjonati Ewropej 2008 u ghalhekk wiehed jifhem li Capello se jithalla juza dan iz-zmien biex jipprepara t-tim ghal-loghob ta’ kwalifikazzjoni ghat-Tazza tad-Dinja 2010.

Wara l-loghoba kontra Spanja il-coach tat-tim nazzjonali Taljan Roberto Donadoni fahhar il-plejers tieghu u qal li hu konvint li l-grupp qieghed hemm u se jkun lest biex jiccalingja bis-serjeta fil-Kampjonati Ewropej. Apparti ftit tal-izbilanc fit-tim fl-ewwel taqsima it-tim Taljan ta wirja tajba u seta’ wkoll sab ix-xibka. Fl-ahhar mill-ahhar safa meghlub minn gowl spettakolari ta’ David Villa li ftit li xejn tista’ taghmel biex tiddefendih.

Donadoni ma kienx fl-ahbarijiet minhabba r-rizultat kontra Spanja izda minhabba kummenti li ta dwar il-kuntratt tieghu mal-federazzjoni Taljana. Donadoni qal li ghalissa mhux se jgedded il-kuntratt tieghu bhala kowc tat-tim nazzjonali Taljan. Huwa kkonferma li saritlu offerta ta’ estensjoni tal-kuntratt izda m’accettahiex ghax ma kinitx sodisfacenti bizzejjed. Donadoni qal li minkejja dan huwa se jiffaccja l-Kampjonati Ewropej b’motivazzjoni kbira u b’mod kalm. Huwa qal ukoll li ma jhossx li l-fatt li ma ffirmax kuntratt gdid ghandu jaffetwah.

Kumment zghir li ghamel Donadoni jista’ jixhed li dan mhux minnu ghal kollox u d-dizappunt ghall-offerta li saritlu qieghed hemm. Donadoni qal li dawn ic-cirkostanzi jfissru li se jmur ghall-Kampjonati Ewropej biex jiggwadanja dak li haqqu izda ma waqfx hemm. Donadoni kompla li “…anzi hobzi diga qlajtu ghax kieku m’iniex hawn”. Donnu Donadoni qed iwassal il-messagg li b’dak li ghamel sa issa jemmen li diga jisthoqqlu ahjar. Il-Federazzjoni Taljana ma taghmilx hazin jekk terga’ titkellem ma’ Donadoni u jekk ghandha fiducja fih jiftehemu fuq kuntratt gdid u hekk il-kowc tat-tim nazzjonali jmur ghall-Kampjonati Ewropej aktar trankwill u motivat.

It-telfa tal-Ingilterra ma’ Franza wasslet fi tmiemu qamar il-ghasel bejn Capello u l-gurnali Inglizi. Il-midja Ingliza hija maghrufa ghal kif tghollik mas-sema u terga’ ssabtek mal-art u hekk hadet l-okkazjoni biex taghmel wara t-telfa kontra Franza. Ezempju car huwa dwar David Beckham fejn l-ewwel kien hemm appell generali biex dan jintghazel mat-tim nazzjonali halli jghaqqad il-mitt loghoba izda wara t-telfa bdiet il-kritika dwar l-ghazla ta’ Beckham u l-istess sorsi qed jghidu li dan ma fadallux post fit-tim.

Capello qed jigi kkritikat ghax qed jipprova jilghab loghoba bazata fuq it-tqassim mal-art u l-pussess tal-ballun. Kritici bhall-ex plejer Alan Hansen qalu li dan ikun tajjeb kieku jkollok il-plejers li kapaci jilghabu din il-loghoba izda l-Ingilterra m’ghandhiex dan it-tip ta’ plejers. Huwa ironiku kif meta l-Inglizi jilghabu l-ballun fit-tul jigu kkritikati li ghadhom lura u issa li gie kowc li qed jipprova jilghab loghba differenti qed jigi kkritikat li huwa negattiv.

Kritika bhal din tisvela l-mentalita Brittanika u turi ghafejn it-tim nazzjonali qatt ma jmur ‘il quddiem. Huwa minnu li l-Ingilterra mhix qed tipproduci bizzejjed plejers ta’ livell tekniku gholi u bi flessibilita tattika. Ir-ragunijiet ghal dan iddiskutejnihom f’artikli ohra izda dan ma jfissirx li l-mentalita u s-sistema m’ghandhomx jinbidlu.

F’Capello it-tim Ingliz ghandu kowc li beda jaghmel xi haga biex igieghel il-plejers tieghu jilghabu loghoba differenti. Sfortunatament Hansen u ohrajn b’mentalita insulari bhal tieghu ma jridux dan. Hansen irid li jigi accettat il-fatt li l-Inglizi qatt ma jistghu jilghabu dan it-tp ta’ futbol u ghandhom jibqghu jibbazaw fuq il-futbol dirett u, skond hu, aktar attraenti.

Ir-ricetta ta’ Hansen hija semplici. Hu jghid li, “…jekk se jkollok tim li jqassam il-ballun kull plejer irid ikun komdu bil-pussess tal-ballun. L-Inglizi m’humiex hekk. Din mhix il-loghoba Ingliza”. Din ir-ricetta antikwata isservi biss biex it-tim nazzjonali Ingliz jibqa’ stallat kif ilu dawn l-ahhar snin. L-ideat konservattivi ta’ Hansen u dawk li jahsbuha bhalu bhal l-ex kowc tat-tim nazzjonali Ngliz Graham Taylor huma ideat li jwasslu biss ghal-aktar rigress.

Jekk inharsu lejn it-Tazza tad-Dinja 2010 Capello ghandu vantagg fuq il-kowcis l-ohra tat-timijiet kbar Ewropej. Dan il-vantagg huwa z-zmien grazzi ghan-nuqqas ta’ partecipazzjoni fil-Kampjoanti Ewropej tas-Sajf li gej. Jekk jithalla jahdem u jirnexxielu jdahhal mentalita kontinentali fit-tim nazzjonali Ngliz Capello jista’ jkun il-bniedem li jerga’ jpoggi l-isem tat-tim Ingliz fejn ilu hafna ma jkun.

Kowc iehor li kien fl-ahbarijiet dan l-ahhar huwa l-kowc ta’ Inter Roberto Mancini li wara l-eliminazzjoni mic-Champiions League kien qal li se jhalli lill-Inter fi tmiem l-istagun. Minkejja li l-istess Mancini qal li kien bidel fehemtu il-midja Taljana kellha xalata tispekula fuq x’seta’ wassal ghal din id-dikjarazzjoni, min se jehodlu postu u anki dwar il-possibilita li Mancini jitkecca qabel jintemm l-istagun.

Certament il-kummenti ta’ Mancini ma kinux f’waqthom. Jista’ jkun li din id-dikjarazzjoni waslet f’mument ta’ rabja u kienet rizultat tad-dispjacir li ghal darba ohra, minkejja skwadra stellari, Inter naqsu li jkomplu javanzaw fic-Champions League. Kummenti bhal dawn jistghu jixhdu wkoll li wara l-kwinti mhux kollox huwa trankwill. Li hu zgur hu li xi ftit jew wisq dawn il-kummenti caqalqu l-ambjent ta’ Inter u dan deher f’xi rizultati.

Il-gurnali Taljani komplew jitfghu il-melh fuq il-ferita u hargu bl-istorja ta’ argument bejn Mancini u Moratti wara t-telfa kontra Juventus. Moratti cahad dan kollu u deher irrabbjat hafna fejn qal li xeba’ jisma’ dwar dawn ix-xnieghat. Moratti qal li dan hu kollu gideb u hu jittama li dawn il-qlajjiet ma jaffetwawx il-prestazzjonjiet tat-tim.

Moratti mhux mistenni jnehhi lil Mancini fl-ahhar gimghat tal-kampjonat. Ma jkunx ghaqli li tim li possibilment riesaq lejn rebh ta’ kampjonat inehhi l-kaptan meta l-vapur jinsab riesaq lejn il-port. Fi tmiem l-istagun pero l-istorja tista’ tkun differenti u l-ex maniger ta’ Chelsea Jose Mourniho huwa fost il-favoriti li jiehdu post Mancini. Ghal Mourinho jista’ jkun hemm ukoll l-istedina ta’ Berlusconi biex ipoggi fuq il-bank ta’ Milan. Fil-fatt il-belt ta’ Milan hija wahda mill-aktar destinazzjonijiet probabbli ta’ Mourinho. F’liema parti taghha se jmur irridu nistennew biex naraw.

Zewg manigers ohra fl-ahbarijiet huma l-kowc ta’ Real Madrid Bernd Schuster u l-maniger ta’ Liverpool Rafa Beinitez. Li jkun hemm dubju dwar il-kowc ta’ Real Madrid mhix sorpriza. Real nehhew kowcis li gabulhom is-successi u ghalhekk mhix xi haga ta’ barra minn hawn li l-qazba tibda ccaqcaq dwar Schuster wara li Real sfaw eliminiati mic-Champions League u ghaddew minn xi ftit tas-sulluzzu fil-kampjonat.

Schuster qal li hu jinsab trankwill ghax il-president tal-klabb Ramon Calderon accertah li hu se jibqa’ fit-tmun tat-tim anki jekk ma jintrebahx il-kampjonat. Calderon mhux l-ewwel darba li ghamel dawn it-tip ta’ weghdi li eventwalment gew miksura. Din id-darba pero jidher li l-President ta’ Real Madrid qed ihares lejn ix-xoghol ta’ Schuster bhala progett fit-tul u fis-Sajf li gej il-kowc mistenni jkun meghjun finanzjarjament biex iwettaq it-tieni parti tar-ristrutturar tal-iskwadra. Jekk Calderon izomm kelmtu jkun ta’ ftit stabbilita lit-tim, element li tant ghandu bzonn dan il-klabb glorjuz.

L-ahbarijjiet dwar il-futur ta’ Benitez ma Liverpool kwazi ma waqfu xejn dan l-istagun u dawn kienu rizultat tan-nuqqas ta’ qbil li kien hemm bejnu u bejn is-sidien Amerikani tal-klabb. Is-sitwazzjoni ta’ Benitez hija xi ftit difficli biex taqraha minhabba li tiddependi minn hafna cirkostanzi. Fost dawn hemm il-kwistjoni bejn iz-zewg sidien Amerikani tal-klabb u jekk il-klabb hux se jinbiegh lill-konsorzju minn Dubai li kien pprova jixtri lil Liverpool qabel eventwalment haduh l-Amerikani.

Fil-picc Benitez jidher li ghal sena ohra se jonqos li jgib il-kampjonat lura f’Anfield izda Liverpool ghadhom fic-Champions League u finali jew rebh ta’ din it-Tazza tista’ b’xi mod tghatti dan id-dizappunt.

Element gdid fil-kobba Benitez-Liverpool huma l-ahbarijiet li hargu matul l-ahhar gimghatejn dwar il-possibilta ta’ nteress minn Barcelona. Issemmew ukoll klabbs ohra Spanjoli bhal Real Madrid, Atletico Madrid u Valencia. Hafna minn dawn l-ahbarijiet huma biss spekulazzjoni u twieldu miz-zwieg bejn l-incertezza li ghadda minnha Benitez ma’ Liverpool u l-fatt li hu diga kkowcja fi Spanja. Xi element ta’ verita jista’ jkun hemm ukoll u s-success li kiseb Benitez fl-Ewropa jista’ jservi ta’ attrazzjoni ghall-klabbs il-kbar Spanjoli. Jekk eventwalment ikunx hemm divorzju bejn Benitez u Liverpool jiddependi hafna mill-politika go Anfield.

Rispett lejn ir-Referees

Dan l-artiklu miktub minn Mark Mizzi gie pubblikat f' L-Orizziont tal-Hamis 27 ta' Marzu 2008

L-appell ghar-rispett lejn ir-referis kien f’sahhtu aktar mis-soltu fl-ahhar granet fl-Ingilterra. Dan wara dak li gara fil-loghoba tal-kampjonat bejn Tottenham u Chelsea nhar l-Erbgha tal-gimgha l-ohra. Il-kontroversja qamet wara d-dahla kerha tal-plejer ta’ Chelsea Ashley Cole fuq Alan Hutton ta’ Tottenham. Id-dahla kienet wahda li timmerita karta hamra izda r-referi Mike Riley ghazel li jammonixxi lil Cole.

Ir-reazzjoni ta’ Cole kienet wahda arroganti u xejn ezemplari. Wara li flimkien ma’ plejers ohra pprotesta b’mod vociferu mar-referi, huwa dawwar wiccu u ta daharu lill-istess ufficcjal tal-loghoba meta dan tal-ahhar kien qed jipprova jkellmu u fl-istess hin inizzel id-dettalji tal-karta s-safra. Jekk Riley zbalja meta ma kecciex lil Cole minhabba d-dahla fuq Hutton, l-izball kien akbar meta ma kkastigax l-atteggjament xejn sportiv u arroganti tal-plejer fil-konfront tieghu.

L-atteggjament ta’ Cole fil-konfront tar-referi gab il-kundanna minn hafna oqsma u l-ex kowc tat-tim nazzjonali Ngliz Sir Bobby Robson appella biex Cole jithalla barra mit-tim nazzjonali li l-bierah laghab loghoba ta’ hbiberija kontra Franza. Robson qal li plejers bhal Cole iservu ta’ ezempju ghal miljuni ta’ tfal u dawn ma jistghux jitilghu bil-mentalita li l-imgieba tal-internazzjonali Ngliz huwa normali u accettat.

Dak li gara fid-derbi ta’ Londra kellu riperkussjonijiet fuq il-loghoba ferm mistennija bejn Manchester United u Liverpool fi tmiem il-gimgha. F’din il-loghoba Liverpool spiccaw b’ghaxar plejers meta l-Argentin taghhom Javier Mascherano intwera t-tieni karta safra ghal protesti kontinwi mar-referi Steve Bennet. S’issa ghadu mhux car x’qal Mascherano fil-konfront tar-referi. Li hu zgur hu li l-atteggjament tieghu ma kienx aggressiv jew arroganti daqs dak ta’ Cole.

Jidher li Steve Bennet, li kien ir-raba ufficcjal fil-loghoba bejn Tottenham u Chelsea, kien affetwat mill-furur li qam dwar il-kaz ta’ Cole u l-appell qawwi ghal aktar rispett lejn l-ufficcjali tal-loghoba. Bennett iddecieda li Mascherano naqas li juri r-rispett dovut u ddecieda li jpatti ghal dak li gara fil-loghoba bejn Tottenham u Chelsea u jaghti ezempju bih billi jurih it-tieni karta safra.

Huwa fatt li Mascherano qatt ma kellu ghalfejn jersaq jipprotesta mar-referi, specjalment meta ga kellu karta safra. Madanakollu r-referi ghaggel xi ftit u holoq ukoll precedent perikoluz fl-istess loghoba. Jekk kull referi johrog il-karta s-safra ghal kull plejer li jipprotesta jkun difficli hafna li naraw loghob li jispicca bi hdax –il plejer kull naha. Mascherano qal li kull ma ghamel kien li beda jistaqsi r-referi x’kien qed jigri u fl-ebda hin ma ghadda kummenti abbuzivi jew aggressivi.

Fl-istess loghoba bejn Manchester United u Liverpool kien hemm plejers ohra li pprotestaw b’mod aktar aggressiv izda dawn ma gewx ammoniti. Ir-referi ma setax jibqa’ johrog il-karti sofor ghax kien jispicca jkecci numru ta’ plejers.

Dan kollu ma jiggustifikax l-atteggjament ta’ Mascherano jew ta’ plejers ohra li jipprotestaw b’mod kontinwu mar-referi jew l-assistenti tieghu. Mascherano kien jaf li kien qed jilghab man-nar u messu kien intelligenti bizzejjed li jirrealizza li l-argumenti mar-referi kienu se jwassluh ghal docca kmieni.

Izda l-aktar fattur importanti li johrog minn dawn iz-zewg episodji kontroversjali mhux jekk in-nuqqas ta’ tkeccija ta’ Cole u t-tkeccija ta’ Mascherano kienux gustifikati jew le. L-aktar importanti hu li dawn l-episodji jwasslu biex jigu ntrodotti mizuri serji sabiex jigu protetti r-referis u ma tibqax issir pressjoni fuqhom.

Il-pressjoni fuq ir-referis ma ssehhx biss fil-grawnd izda wkoll qabel il-loghoba. Qabel il-partitissima f’Old Trafford Sir Alex Ferguson qal li hafna difensuri jkunu aggressivi z-zejjed fuq Cristiano Ronaldo u dan il-plejer ghandu jkun protett aktar. Ghal dawn il-kummenti Rafa Benitez akkuza lil Ferguson li qed jipprova jinfluenza lir-referee Bennett ghax dan huwa l-uniku referi li kecca lil Ronaldo darbtejn. Il-kontro-replika ta’ Ferguson kienet li Benitez irrisponda b’dan il-mod biex jigbed is-simpatija ta’ Bennett.

Dwar dan tkellem ic-cermen tal-FA Ingliza Lord Triesman li qal li personalitajiet f’pozizzjonijiet bhal dawk ta’ Ferguson u Benitez m’ghandhomx jiehdu din l-atitudni mar-referis. Eventwalment atitudni bhal din tittrasmetti ruhha fil-grawnd u hekk ikollna aktar incidenti bhalma sehhew fil-jiem li ghaddew.

Fil-grawnd ir-regoli li jirregolaw il-komunikazzjoni bejn il-plejers u l-ufficcjali tal-loghoba ghandhom ikunu aktar cari u rigoruzi. Ma jistax ikun jibqa’ jkun hemm kazi fejn atteggjament bhal ta’ Ashley Cole ma jkunx ikkastigat u kaz bhal ta’ Mascherano jissarraf f’ammonizzjoni u eventwalment tkeccija. Iz-zewg plejers naqsu fil-konfornt tal-ufficcjali tal-loghoba izda n-nuqqas ta’ carezza fir-regoli wasslu biex l-aktar incident gravi thalla ghaddej. Min-naha l-ohra id-dnub ta’ Mascherano gie kkastigat mill-ewwel bir-rizultat li fl-istess loghoba dnubiet akbar thallew ghaddejjin. Huwa car li sakemm ma jkunx hemm regoli cari li jigu mplimentati b’mod konsistenti il-plejers se jibqghu jipprotestaw u se jibqa’ jkollna kazi kemm bhal dak ta’ Cole u kemm bhal dak ta’Mascherano.

Bis-sitwazzjoni prezenti kollox jiddependi mill-personalita tar-referi. Dan jidher fil-kuntrast bejn il-loghoba f’Manchester u dik f’Londra bejn Chelsea u Arsenal fl-istess gurnata. Fid-derbi ta’ Londra ir-referi Mark Clattenburg tkellem fit-tul mal-kaptins taz-zewg timijiet u tul il-partita il-personalita tieghu spikkat fis-sottilita soda taghha. Calttenburg ha d-decizjonijiet li kellu jiehu u tkellem meta kellu jitkellem minghajr ma pprova jkun prima donna li hija l-aghar tentazzjoni li jista’ jaqa fiha referi.

Il-kap ezekuttiv tal-Professional Footballers Association Gordon Taylor qed jappella biex jigu ntrodotti regoli stretti fejn il-plejers, apparti l-kaptin, ma jkunux jistghu javvicinaw u jkellmu lir-referis. Din tidher mizura drastika wisq izda jekk il-futbol jibqa’ sejjer kif inhu ma jkunx hemm triq ohra x’tittiehed. Ir-referis jizbaljaw u hafna drabi jkunu inkosistenti sforz in-numru ta’ regoli li l-interpretazzjoni taghhom tithalla ghad-diskrezzjoni tal-individwu. Izda l-kowcis u l-plejers iridu jerfghu ir-responsabbilta taghhom ukoll u jifhmu li b’dak li qed jaghmlu qeghdin izidu l-pressjoni fuq l-ufficcjali tal-loghoba u jaghmlulhom xogholhom aktar difficli.

Dak li jigri fl-oghla livelli tal-futbol jigri wkoll fil-livelli l-ohra ‘il boghod mill-attenzjoni tat-televizjoni u l-midja. L-istatistika fl-Ingilterra turi li kull stagun jikkwalifikaw 7,000 referi gdid izda sfortunatament l-istess numru ta’ ufficcjali jabbandunaw il-karriera kull sena. Il-bicca l-kbira jitilqu l-karriera ta’ referi minhabba l-aggressivita li jsofru minn ufficcjali tal-klabbs, plejers u partitarji. Minhabba dan kull gimgha jkun hemm madwar 6,000 minn 38,000 loghoba f’kampjonati regjonali jew taz-zghar li jkunu rreffjati minn voluntiera mhux ikkwalikfikati.

L-FA Ingliza ghadha kif habbret li se tinvesti 200 miljun lira sterlina fl-gheruq tal-futbol fil-pajjiz u erba’ miljuni minnhom se jmorru f’kampanja biex jigu rekrutati aktar referis. Dan l-investiment wahdu mhux bizzejjed. L-awtoritajiet tal-futbol ghandhom ipoggu bil-qieghda flimkien u jintroducu regoli li jinkoragixxu nies godda jiehdu din il-karriera bis-serjeta b’mohhom mistrieh li se jkunu protetti u se jithallew jahdmu minghajr pressjoni li taffetwalhom il-prestazzjonijiet taghhom.

Ktibna kemm –il darba li l-awtoritajiet koncernati jaghmlu tajjeb jekk iharsu lejn ir-rugby fejn ir-rispett lejn ir-referi jisboq bil-bosta dak li naraw fil-loghoba tal-futbol. Waqt loghoba rugby ma tara l-ebda plejer jargumenta mar-referi jew jipprova jwaqqalu l-awtorita tieghu. L-istess bhal proposta ta’ Taylor, f’dan l-isport huwa l-kaptin biss li jista’ jkellem mar-referi. Dan juri li l-proposta ta’ Taylor mhix daqshekk impossibbli li timplimenta. Forsi jkun hemm ftit tbatija sakemm tindera izda biz-zmien tidhol ukoll u ssir parti ntegrali mil-loghoba. Ladarba tithaddem tajjeb fir-rugby m’ghandhiex ma tinderax u tithaddem ukoll fil-futbol.

B’dan il-mod il-hajja ghar-referi ssir aktar facli. B’regola bhal din ma jibqax lok ghal interpretazzjoni ghax ikun car li l-kaptin biss jista’ jitkellem, jew jipprotesta b’mod kalm u ragunat mal-ufficcjali tal-loghoba. Fir-rugby hemm ukoll sistema ta’ komunikazzjoni kontinwa bejn il-plejers u r-referi fejn ir-referi jispjega kull azzjoni li jiehu u ghalfejn ikun hadha. Forsi dan il-kuncett ghandu jkun introdott ukoll fil-loghoba tal-futbol u hekk il-plejers jibdew jifhmu ahjar lill-ufficcjali. Ir-referis u l-plejers m’ghandhomx jitqiesu bhala zewg partijiet kontra xulxin izda zewg entitajiet li ghandhom jahdmu flimkien biex itejjbu l-loghoba u jwaqqfu ghal kollox in-negattivita li qed tigi generata bhalissa.

Djalogu kontinwu bejn it-tnejn ghandu jghin biex dan isehh. Din il-mizura ghandha tigi kumplimentata b’korsijiet intensivi ghal plejers dwar ir-regoli tal-loghoba u jigu ntrodotti regoli li b’xi kod jikkontrollaw ahjar il-kummenti tal-kowcis u l-managers dwar ir-referis. Sfortunatment dawn il-kummenti qed jittrasmettu ruhhom f’aggressivita mill-plejers lejn ir-referis.

L-atteggjament aggressiv u arroganti fir-rigward tar-referi ghandu jieqaf. Qed naraw wisq ezempji hziena li qed jaghmlu reklam hazin u jtebbghu il-loghoba tal-ballun. Ma tridx tkun hadt xi kors professjonali fil-qari tax-xufftejn biex taghraf il-kliem hazin, kummenti dispreggjativi u kummenti abbuzivi li jkunu ghaddejin il-hin kollu min-numru ta’ plejers fil-konfront tar-referi. Jekk ma ssirx xi haga malajr dak li jghidu dwar ir-rugby u l-futbol ma jibqax klixe izda jsir realta. Jghidu li r-rugby huwa l-loghoba tal-“hooligans” milghuba mill-gentlomi u l-futbol huwa l-loghoba tal-gentlomi milghuba mill-“hooligans”. Dan it-timbru m’ghandux jibqa’.

Esperjenza ta' finali

Dan l-artiklu gie pubblikat f' L-Orizzont tal-Hamis 28 ta' Frar 2008

Il-pagna tal-lum se tiehu forma differenti minn tas-soltu. Din il-gimgha iddecidejt li nikteb f’forma aktar personali u se nwasslilkom djarju ta’ gurnata li fiha ntlaghbet il-finali tal-League Cup f’Wembley. Kien ili hafna nisma’, naqra u nara li finali ta’ tazza f’Wembley tiggenera emozzjonijiet u atmosfera li ftit loghobiet ohra jistghu joffru. Kulhadd jaqbel li Wembley huwa xi haga specjali u finali ta’ tazza Ingliza hija differenti minn kompetizzjonijiet ohrajn. Izda dawn l-affarijiet inutli taqra dwarhom. Biex thosshom u tifhimhom trid tghixhom u fil-granet li ghaddew kelli c-cans li nghix din l-esperjenza unika.

Il-League Cup Ingliza tiegi t-tielet f’dik li hija importanza u priorita fil-futbol domestiku. Madanakollu min jasal finali ma jkunx irid johrog minn Wembley b’idu vojta u l-importanza tal-finali ta’ din is-sena kibret minhabba li laqqghet flimkien ir-rivali ta’ Londra Chelsea u Tottenham.

Ir-rivalita bejn dawn iz-zewg timijiet ma kienx l-uniku element li ghamel din il-finali wahda mportanti. Tottenham u Chelsea huma mmexxija minn manigers godda li nhatru f’nofs l-istagun u t-tnejn riedu jiehdu l-ewwel cans taghhom ta’ unur fl-Ingilterra. Chelsea kienu qed iharsu lejn din it-tazza bhala l-ewwel pass fi triq li possibilment kellha twassalhom biex jirbhu l-erba’ unuri li qed jikkompetu fihom. Ghal Spurs dan kien ic-cans li jirbhu l-ewwel tazza wara disa’ snin u jiggarantixxu post fl-Ewropa ghall-istagun li gej.

Fil-granet ta’ qabel il-loghoba il-midja Ingliza ghamelet dak kollu li setghet biex tgholli l-aspetattiva ta’ din il-fnali derbi u l-programmi sportivi fuq it-televizjoni u r-radju tkellmu dwar kull aspett possibbli tal-finali. Fost is-servizzi helwin li gew murija fuq it-televizjoni kien hemm wiehed dwar l-ex plejer ta’ Chelsea u Tottenham Micky Hazard li llum huwa sewwieq tat-taxi. Il-kameras telghu fit-taxi ta’ Hazard u dan ha lit-telespettaturi fuq ir-rotta bejn Stamford Bridge u Wembley u matulha tkellem dwar id-differenza fil-klabbs bejn zmienu u llum u anki ghamel analizi ta’ kif jahseb li se tizvolgi il-finali.

Hazard ma kienx l-uniku ex-plejer ta’ Tottenham jew Chelsea li tkellem ghaliex il-gurnalisti ntervistaw hafna ohrajn sabiex ikomplu jghollu l-interess fil-partita. Mhux ghax l-interess ma kienx kbir. Fil-fatt l-interess tant kien kbir li kien difficli hafna li wiehed jakkwista biljett biex jidhol Wembley.

Hawnhekk ta’ min jaghmel referenza ghall-biljetti li jinbieghu illegalment fuq l-idejn u l-problemi li qed jinholqu ghall-organizzaturi, il-klabbs u fuq kollox il-partitarji genwini. Fil-waqt li ghal partitarju genwin kien ferm difficli li jakkwista biljett, hafna ohrajn irnexxielhom jakkwistaw numru ta’ biljetti li bieghu fuq l-idejn ghal prezzijiet ezorbitanti. Fil-granet li ghamilt Londra qabel u wara l-finali smajt hafna stejjer li jgieghluk jiddispjacik ghall-partitarji ta’ veru. Wiehed mill-kazi li ltqajt maghhom kien ta’ persuna li xtrat zewg biljetti ghal hames mitt lira sterlina ‘il wiehed minn fuq sit tal-internet izda l-biljetti ma waslu qatt. Meta l-persuna nvoluta marret tfittex l-ufficcju tal-kumpanija ta’ dan is-sit sabet li l-ufficcju ma jezistix. L-istess gara lil numru ta’ partitarji Norvegizi li vvjaggaw apposta ghal-loghoba izda l-biljetti li kienu mweghda u li kienu hallsu ma sabuhomx.

It-toroq ta’ madwar Wembley kienu mizghuda nies jippruvaw ibieghu il-biljetti fuq l-idejn ghall-prezzijiet ta’ 800 lira sterlina, 1,000 lira sterlina u anki aktar. Persuna li naf tajjeb hafna gie offrut xejn anqas minn 6,000 lira sterlina biex ibiegh l-erba’ biljetti li kien akkwista b’mod legali minn wiehed miz-zewg klabbs. L-abbuz fis-sistema tal-biljetti huwa wiehed car u l-awtoritajiet ghandhom jaghmlu xi haga biex iwaqqfuh. Minn dan kollu qed igawdu biss ftit nies bla skruplu fil-waqt li qed ibatu il-partitarji u anki l-klabbs infushom.

Lura ghal aspetti aktar pozittivi, il-gurnata tal-finali bdiet bhal hafna ohrajn ghall-partitarji jigifieri bi zjara lejn il-famuz pub. Id-differenza bejn din il-loghoba u l-loghob tal-kampjonat hi li l-partitarji riedu jibdlu l-pub li is-soltu jiffrekwentaw qrib l-istejdjum tal-klabb taghhom. Iz-zewg linji tal-underground li jwasslu ghal Wembley Stadium huma l-Metropolitan u l-Jubilee Line u l-pubs kollha li jinsabu qrib l-istazzjonijiet fuq dawn iz-zewg rotot kienu mimlija bil-partitarji armati sa snienhom bi bnadar, xalel u elf haga ohra bil-kuluri tat-tim taghhom.

Naturalment il-fatt li Chelsea u Tottenham huma zewg klabbs ta’ Londra seta’ ta lok ghal tensjoni u nkwiet bejn il-partitarji li facilment setghu jiltaqghu f’dawn il-pubs. Grazzi ghall-pulizija Ingliza u ghas-sens komun tal-partitarji nnifishom dan ma sehhx. Tista’ tghid li l-partitarji nfirdu b’mod naturali u kulhadd ghazel pubs differenti bir-rizultat li ma kien hemm l-ebda sinjal ta’ nkwiet madwar Londra.

Dawk li jiffurmaw il-qalba tas-sapport ta’ Spurs kienu miftehema li jiltaqghu f’pub partikolari hdejn l-istazzjon ta’ Baker Street izda dan lahaq gie kkapparrat mill-partitarji ta’ Chelsea. B’mod donnu naturali il-pjan inbidel u l-partitarji ta’ Tottenham iltaqghu f’pub iehor hdejn Wembley Stadium. Jien kelli cans nosserva l-atmosfera li nholqot f’dan il-pub mill-vicin. Ghal madwar erba’ sieghat shah qabel il-partita il-kant u l-briju ma waqaf qatt. M’ghandix dubju li il-partitarji ta’ Chelsea kienu qed jaghmlu l-istess f’Baker Street u f’pubs ohra madwar Londra.

Osservazzjoni nteressanti waqt dan il-briju u kant hija li minkejja r-rivalita bejn iz-zewg partitarji qatt ma kien hemm sinjal li jista jinholoq xi inkwiet. Il-pub invadut mill-partitarji ta’ Tottenham kien fil-bidu tat-triq li twasslek ghall-istejdjum u ghalhekk partitarji ta’ Chelsea kienu kontinwament jghaddu minn quddiemu. Il-kant u l-botti bejn il-partitarji ma qatax izda dawn dejjem saru fi spirtu ta’ rivalita sportiva aktar milli ta mibgheda. Il-botti taz-zewg settijiet ta’ partitarji nisslu tbissima fuq kulhadd u minkejja l-prezena sottili tal-pulizija, din qatt am kellha bzonn tintervjeni.

Il-hin tal-loghoba beda joqrob u bil-mod il-mod il-partitarji bdew ihallu l-pubs u jerhulha lejn Wembley. It-triq ta’ quddiem Wembley kienet xi haga mpressjonanti. Triq dritta u wiesgha mimlija b’bahar ta’ partitarji kollha mexjin lejn direzzjoni wahda u lebsin il-kuluri tat-tim taghhom…imbaghad fl-ahhar ta’ triq l-istejdjum maestuz ta’ Wembley bil-famuza arkata tiddomina fuq kollox.

85,000 ruh sabu ruhhom f’Wembley minghajr problemi ta’ xejn u minghajr bzonn ta’ stennija f’xi kjus twal. In-numru kbir ta’ entraturi ghall-grawnd, il-mod organizzat li bih gew immexxija l-partitarji, u l-passaggi wiesgha barra u gewwa l-grawnd jaghmluha facli biex dan kollu jsehh b’mod efficcjenti.

Jekk ix-xena ta’ Wembley minn barra kienet impressjonanti, dik minn gewwa ma kinitx b’anqas. L-organizzaturi hasbu biex ipoggu bnadar tat-timijiet involui fuq kull siggu u l-atmosfera li holqu dawn hekk kif it-22 plejer hargu fil-grawnd kienet wahda li ma tinsija qatt. Grawnd maqsum bejn il-partitarji ta’ Cheslea u Tottenham kollha jincitaw il-benjamini taghhom f’arena li hija kapolavur uniku tal-arkitettura sportiva. Il-mod kif id-disinjaturi tal-grawnd irnexxielhom joholqu grawnd b’seating komdu u b’veduti tajba tal-picc minn kullimkien minghajr ma tilfu dawk il-karatteristici tal-grawnds Inglizi li jghinu biex tinholoq atmosfera unika hija xi haga ta’ min jammiraha u possibilment jikkuppjaha.

Mhux l-iskop ta’ dan l-artiklu li naghmlu xi analizi teknika tal-loghoba. Ir-reazzjoni generali kienet li il-maniger ta’ Chelsea Avram Grant zbalja l-ghazla tal-ewwel hdax u t-tattika tal-loghoba fil-waqt li Juande Ramos azzekka ezatt il-pjan tal-partita u meta Spurs marru minn taht irnexxielu jdawwar ir-rizultat b’sostituzzjonijiet intelligenti. L-atmosfera bejn iz-zewg partitarji kienet wahda elettrifikanti li tikkonferma r-rivalita bejn iz-zewg klabbs izda qatt ma rriduciet ruha ghal mibgheda u fl-ebda hin ma kien hemm biza’ ta’ xi vjolenza.

Naturalment it-tisfira finali rat il-plejers u l-partitarji ta’ Tottenham jinfexxu f’delirju ta’ ferh ghax fl-ahhar il-klabb irritorna ghar-rebh tal-unuri. Izda ghal Tottenham din ir-rebha ma kinitx tfisser biss tazza ohra fil-vetrina. Kif qal l-assistent maniger ta’ Tottenham Gus Poyet din ir-rebha ghandha taghti mentalita rebbieha lill-plejers. Kien hemm wisq okkazjonijiet fejn Tottenham iffaccjaw wiehed mill-klabbs il-kbar, laghabu tajjeb izda ma kisbux ir-rebha. Donnu li mentalment ma kienux preparati biex iqisu lilhom infushom fuq l-istess livell tal-kbar. Rebha ta’ finali fuq Chelsea ghandha taghmel hafna biex tbiddel dan kollu u bil-mod il-mod Spurs jergghu jibdew jigu meqjusa bhala sfidanti regolari ghall-unuri. Natutalment ir-rebha accertat ukoll post fit-Tazza UEFA ghal Spurs li bil-bidu hazin li kellhom dan l-istagun, kien se jkun impossibbli li jakkwistaw post fl-Ewropa permezz tal-kampjonat.

Ghal Chelsea din keenet telfa f’finali kontra r-rivali eterni taghhom. Kienet ukoll daqqa ta’ harta ghal Avram Grant li ghandu jerfa’ parti magguri mir-responsabbilta tat-telfa. Izda dan bl-ebda mod ma jifisser li issa l-istagun ghal Chelsea spicca. Avram Grant zgur li jaf xi zbalji ghamel u x’ghandu jaghmel biex jikkoregihom. Chelsea ghadhom b’cans tajjeb li jirbhu l-kampjonat, l-FA Cup u c-Champions League. L-iskwadra mimlija plejers ta’ kwalita li ghandhom zgur ghandha twassalhom biex jibqghu jiggieldu fuq it-tlett fronti u jkomplu jitqiesu mal-favoriti.

Wara l-loghoba il-pulizija kellhom bicca xoghol difficli jikkontrollaw il-partitarji kollha li attendew ghal loghoba u jiggwidawhom lejn l-istazzjonijiet tal-underground sabiex kulhadd jaqbad it-triq lejn daru. F’dan il-forzi tal-ordni regghu hargu bl-unuri fejn minkejja l-massa kbira ta’ nies kollox mexa harir u, ghalkemm ix-xita rxiex xarrbet lil kulhadd, fl-ebda hin ma kien hemm xi stennija zejda jew xi tensjoni bejn partiarji u l-forzi tal-ordni.

Sadanittant l-istazzjonijeet kollha fuq ir-rotta ta’ Wembley bdew jimtlew bil-partitarji ta’ Tottenham jiccelebraw ir-rebha. Hafna ghazlu li jmorru qrib White Hart Lane fejn ic-celebrazzjoniet ma waqfu xejn u l-briju u l-atmosfera li jafu joholqu l-partitarji Inglizi baqghet sejra sas-sieghat bikrin ta’ fil-ghodu. It-toroq kienu mimlija b’partitarji Inglizi u ohrajn minn barra l-pajjiz bhal Malta, n-Norvegja, l-Isvezja u l-Belgju- kollha maghqudin jiccelebraw rebha li regghet gholliet l-isem ta’ Tottenham Hotspur. Il-partitarji ta’ Chelsea ngabru fi djarhom dispjacuti bit-telfa kontra r-rivali. Izda jekk ihallu ghal ftit fil-genb il-passjoni taghhom u jirragunaw b’mohhom, jindunaw li ghal Chelsea se jkun hemm okkazjonijiet ohra biex jiccelebraw. Bl-iswkadra li ghandhom ma jistax ikun differenti.