Kowcis fl-ahbarijiet

Dan l-artiklu ta' Mark Mizzi gie publikat f' L-Orizzont tal-Hamis 3 t'April 2008

Iz-zmien ma jistenna lil hadd. Bil-mod il-mod il-gimghat qed igerrbu u l-istaguni tal-futbol madwar l-Ewropa qed joqorbu lejn il-kulminu taghhom. Propju f’dawn il-gimghat diga bdew jissemmew xi movimenti li jistghu isehhu fis-Sajf li gej u donnu li l-ahbarijiet qed iduru ma’ numru ta’ kowcis kemm fuq livell ta’ timijiet nazzjonali u kif ukoll fuq livell ta’ klabbs.

Nibdew b’zewg kowcis nazzjonali li l-gimgha l-ohra kienu fl-ahbarijiet ghal ragunijiet differenti. Dawn huma z-zewg Taljani Roberto Donadoni u Fabio Capello li qed imexxu t-timijiet nazzjonali tal-Italja u l-Ingilterra rispettivament.

L-Italja u l-Ingilterra tilfu l-loghobiet ta’ hbiberija li laghabu l-gimgha l-ohra kontra Spanja u Franza. Bhas-soltu il-gurnali u l-oqsma l-ohra tal-midja hadu l-okkazjoni biex jikkritikaw jew jisparaw lejn iz-zewg kowcis u l-metodi taghhom. Hafna minn din il-kritika hija ingusta u hadd m’ghandu jaghti xi mportanza sraordinarja lil dawn iz-zewg loghobiet u r-rizultati taghhom.

L-ebda wiehed minn dawn iz-zewg kowcis ma jinsab fil-periklu li jitlef postu. Roberto Donadoni wassal lill-Italja ghall-kwalifikazzjoni tal-Kampjonati Ewropej 2008 b’success u ghandu jihalla jkompli x-xoghol li beda. Min-naha l-ohra Capello ghadu fil-bidu tal-avventura tieghu mat-tim nazzjonali Ngliz u kulhadd ghandu jirrikonoxxi l-fatt li dan ghandu l-aktar bicca xoghol difficli li jista’ jkollu kowc, jigifieri dik li jibdel il-mentalita tal-plejers u tal-ambjent tat-tim nazzjonali b’mod generali. Capello irid iz-zmien biex jimplimenta s-sistemi tieghu u jgib il-plejers jahsbuha bhalu. L-Ingilterra ma kkwalifikatx ghall-Kampjonati Ewropej 2008 u ghalhekk wiehed jifhem li Capello se jithalla juza dan iz-zmien biex jipprepara t-tim ghal-loghob ta’ kwalifikazzjoni ghat-Tazza tad-Dinja 2010.

Wara l-loghoba kontra Spanja il-coach tat-tim nazzjonali Taljan Roberto Donadoni fahhar il-plejers tieghu u qal li hu konvint li l-grupp qieghed hemm u se jkun lest biex jiccalingja bis-serjeta fil-Kampjonati Ewropej. Apparti ftit tal-izbilanc fit-tim fl-ewwel taqsima it-tim Taljan ta wirja tajba u seta’ wkoll sab ix-xibka. Fl-ahhar mill-ahhar safa meghlub minn gowl spettakolari ta’ David Villa li ftit li xejn tista’ taghmel biex tiddefendih.

Donadoni ma kienx fl-ahbarijiet minhabba r-rizultat kontra Spanja izda minhabba kummenti li ta dwar il-kuntratt tieghu mal-federazzjoni Taljana. Donadoni qal li ghalissa mhux se jgedded il-kuntratt tieghu bhala kowc tat-tim nazzjonali Taljan. Huwa kkonferma li saritlu offerta ta’ estensjoni tal-kuntratt izda m’accettahiex ghax ma kinitx sodisfacenti bizzejjed. Donadoni qal li minkejja dan huwa se jiffaccja l-Kampjonati Ewropej b’motivazzjoni kbira u b’mod kalm. Huwa qal ukoll li ma jhossx li l-fatt li ma ffirmax kuntratt gdid ghandu jaffetwah.

Kumment zghir li ghamel Donadoni jista’ jixhed li dan mhux minnu ghal kollox u d-dizappunt ghall-offerta li saritlu qieghed hemm. Donadoni qal li dawn ic-cirkostanzi jfissru li se jmur ghall-Kampjonati Ewropej biex jiggwadanja dak li haqqu izda ma waqfx hemm. Donadoni kompla li “…anzi hobzi diga qlajtu ghax kieku m’iniex hawn”. Donnu Donadoni qed iwassal il-messagg li b’dak li ghamel sa issa jemmen li diga jisthoqqlu ahjar. Il-Federazzjoni Taljana ma taghmilx hazin jekk terga’ titkellem ma’ Donadoni u jekk ghandha fiducja fih jiftehemu fuq kuntratt gdid u hekk il-kowc tat-tim nazzjonali jmur ghall-Kampjonati Ewropej aktar trankwill u motivat.

It-telfa tal-Ingilterra ma’ Franza wasslet fi tmiemu qamar il-ghasel bejn Capello u l-gurnali Inglizi. Il-midja Ingliza hija maghrufa ghal kif tghollik mas-sema u terga’ ssabtek mal-art u hekk hadet l-okkazjoni biex taghmel wara t-telfa kontra Franza. Ezempju car huwa dwar David Beckham fejn l-ewwel kien hemm appell generali biex dan jintghazel mat-tim nazzjonali halli jghaqqad il-mitt loghoba izda wara t-telfa bdiet il-kritika dwar l-ghazla ta’ Beckham u l-istess sorsi qed jghidu li dan ma fadallux post fit-tim.

Capello qed jigi kkritikat ghax qed jipprova jilghab loghoba bazata fuq it-tqassim mal-art u l-pussess tal-ballun. Kritici bhall-ex plejer Alan Hansen qalu li dan ikun tajjeb kieku jkollok il-plejers li kapaci jilghabu din il-loghoba izda l-Ingilterra m’ghandhiex dan it-tip ta’ plejers. Huwa ironiku kif meta l-Inglizi jilghabu l-ballun fit-tul jigu kkritikati li ghadhom lura u issa li gie kowc li qed jipprova jilghab loghba differenti qed jigi kkritikat li huwa negattiv.

Kritika bhal din tisvela l-mentalita Brittanika u turi ghafejn it-tim nazzjonali qatt ma jmur ‘il quddiem. Huwa minnu li l-Ingilterra mhix qed tipproduci bizzejjed plejers ta’ livell tekniku gholi u bi flessibilita tattika. Ir-ragunijiet ghal dan iddiskutejnihom f’artikli ohra izda dan ma jfissirx li l-mentalita u s-sistema m’ghandhomx jinbidlu.

F’Capello it-tim Ingliz ghandu kowc li beda jaghmel xi haga biex igieghel il-plejers tieghu jilghabu loghoba differenti. Sfortunatament Hansen u ohrajn b’mentalita insulari bhal tieghu ma jridux dan. Hansen irid li jigi accettat il-fatt li l-Inglizi qatt ma jistghu jilghabu dan it-tp ta’ futbol u ghandhom jibqghu jibbazaw fuq il-futbol dirett u, skond hu, aktar attraenti.

Ir-ricetta ta’ Hansen hija semplici. Hu jghid li, “…jekk se jkollok tim li jqassam il-ballun kull plejer irid ikun komdu bil-pussess tal-ballun. L-Inglizi m’humiex hekk. Din mhix il-loghoba Ingliza”. Din ir-ricetta antikwata isservi biss biex it-tim nazzjonali Ingliz jibqa’ stallat kif ilu dawn l-ahhar snin. L-ideat konservattivi ta’ Hansen u dawk li jahsbuha bhalu bhal l-ex kowc tat-tim nazzjonali Ngliz Graham Taylor huma ideat li jwasslu biss ghal-aktar rigress.

Jekk inharsu lejn it-Tazza tad-Dinja 2010 Capello ghandu vantagg fuq il-kowcis l-ohra tat-timijiet kbar Ewropej. Dan il-vantagg huwa z-zmien grazzi ghan-nuqqas ta’ partecipazzjoni fil-Kampjoanti Ewropej tas-Sajf li gej. Jekk jithalla jahdem u jirnexxielu jdahhal mentalita kontinentali fit-tim nazzjonali Ngliz Capello jista’ jkun il-bniedem li jerga’ jpoggi l-isem tat-tim Ingliz fejn ilu hafna ma jkun.

Kowc iehor li kien fl-ahbarijiet dan l-ahhar huwa l-kowc ta’ Inter Roberto Mancini li wara l-eliminazzjoni mic-Champiions League kien qal li se jhalli lill-Inter fi tmiem l-istagun. Minkejja li l-istess Mancini qal li kien bidel fehemtu il-midja Taljana kellha xalata tispekula fuq x’seta’ wassal ghal din id-dikjarazzjoni, min se jehodlu postu u anki dwar il-possibilita li Mancini jitkecca qabel jintemm l-istagun.

Certament il-kummenti ta’ Mancini ma kinux f’waqthom. Jista’ jkun li din id-dikjarazzjoni waslet f’mument ta’ rabja u kienet rizultat tad-dispjacir li ghal darba ohra, minkejja skwadra stellari, Inter naqsu li jkomplu javanzaw fic-Champions League. Kummenti bhal dawn jistghu jixhdu wkoll li wara l-kwinti mhux kollox huwa trankwill. Li hu zgur hu li xi ftit jew wisq dawn il-kummenti caqalqu l-ambjent ta’ Inter u dan deher f’xi rizultati.

Il-gurnali Taljani komplew jitfghu il-melh fuq il-ferita u hargu bl-istorja ta’ argument bejn Mancini u Moratti wara t-telfa kontra Juventus. Moratti cahad dan kollu u deher irrabbjat hafna fejn qal li xeba’ jisma’ dwar dawn ix-xnieghat. Moratti qal li dan hu kollu gideb u hu jittama li dawn il-qlajjiet ma jaffetwawx il-prestazzjonjiet tat-tim.

Moratti mhux mistenni jnehhi lil Mancini fl-ahhar gimghat tal-kampjonat. Ma jkunx ghaqli li tim li possibilment riesaq lejn rebh ta’ kampjonat inehhi l-kaptan meta l-vapur jinsab riesaq lejn il-port. Fi tmiem l-istagun pero l-istorja tista’ tkun differenti u l-ex maniger ta’ Chelsea Jose Mourniho huwa fost il-favoriti li jiehdu post Mancini. Ghal Mourinho jista’ jkun hemm ukoll l-istedina ta’ Berlusconi biex ipoggi fuq il-bank ta’ Milan. Fil-fatt il-belt ta’ Milan hija wahda mill-aktar destinazzjonijiet probabbli ta’ Mourinho. F’liema parti taghha se jmur irridu nistennew biex naraw.

Zewg manigers ohra fl-ahbarijiet huma l-kowc ta’ Real Madrid Bernd Schuster u l-maniger ta’ Liverpool Rafa Beinitez. Li jkun hemm dubju dwar il-kowc ta’ Real Madrid mhix sorpriza. Real nehhew kowcis li gabulhom is-successi u ghalhekk mhix xi haga ta’ barra minn hawn li l-qazba tibda ccaqcaq dwar Schuster wara li Real sfaw eliminiati mic-Champions League u ghaddew minn xi ftit tas-sulluzzu fil-kampjonat.

Schuster qal li hu jinsab trankwill ghax il-president tal-klabb Ramon Calderon accertah li hu se jibqa’ fit-tmun tat-tim anki jekk ma jintrebahx il-kampjonat. Calderon mhux l-ewwel darba li ghamel dawn it-tip ta’ weghdi li eventwalment gew miksura. Din id-darba pero jidher li l-President ta’ Real Madrid qed ihares lejn ix-xoghol ta’ Schuster bhala progett fit-tul u fis-Sajf li gej il-kowc mistenni jkun meghjun finanzjarjament biex iwettaq it-tieni parti tar-ristrutturar tal-iskwadra. Jekk Calderon izomm kelmtu jkun ta’ ftit stabbilita lit-tim, element li tant ghandu bzonn dan il-klabb glorjuz.

L-ahbarijjiet dwar il-futur ta’ Benitez ma Liverpool kwazi ma waqfu xejn dan l-istagun u dawn kienu rizultat tan-nuqqas ta’ qbil li kien hemm bejnu u bejn is-sidien Amerikani tal-klabb. Is-sitwazzjoni ta’ Benitez hija xi ftit difficli biex taqraha minhabba li tiddependi minn hafna cirkostanzi. Fost dawn hemm il-kwistjoni bejn iz-zewg sidien Amerikani tal-klabb u jekk il-klabb hux se jinbiegh lill-konsorzju minn Dubai li kien pprova jixtri lil Liverpool qabel eventwalment haduh l-Amerikani.

Fil-picc Benitez jidher li ghal sena ohra se jonqos li jgib il-kampjonat lura f’Anfield izda Liverpool ghadhom fic-Champions League u finali jew rebh ta’ din it-Tazza tista’ b’xi mod tghatti dan id-dizappunt.

Element gdid fil-kobba Benitez-Liverpool huma l-ahbarijiet li hargu matul l-ahhar gimghatejn dwar il-possibilta ta’ nteress minn Barcelona. Issemmew ukoll klabbs ohra Spanjoli bhal Real Madrid, Atletico Madrid u Valencia. Hafna minn dawn l-ahbarijiet huma biss spekulazzjoni u twieldu miz-zwieg bejn l-incertezza li ghadda minnha Benitez ma’ Liverpool u l-fatt li hu diga kkowcja fi Spanja. Xi element ta’ verita jista’ jkun hemm ukoll u s-success li kiseb Benitez fl-Ewropa jista’ jservi ta’ attrazzjoni ghall-klabbs il-kbar Spanjoli. Jekk eventwalment ikunx hemm divorzju bejn Benitez u Liverpool jiddependi hafna mill-politika go Anfield.

Rispett lejn ir-Referees

Dan l-artiklu miktub minn Mark Mizzi gie pubblikat f' L-Orizziont tal-Hamis 27 ta' Marzu 2008

L-appell ghar-rispett lejn ir-referis kien f’sahhtu aktar mis-soltu fl-ahhar granet fl-Ingilterra. Dan wara dak li gara fil-loghoba tal-kampjonat bejn Tottenham u Chelsea nhar l-Erbgha tal-gimgha l-ohra. Il-kontroversja qamet wara d-dahla kerha tal-plejer ta’ Chelsea Ashley Cole fuq Alan Hutton ta’ Tottenham. Id-dahla kienet wahda li timmerita karta hamra izda r-referi Mike Riley ghazel li jammonixxi lil Cole.

Ir-reazzjoni ta’ Cole kienet wahda arroganti u xejn ezemplari. Wara li flimkien ma’ plejers ohra pprotesta b’mod vociferu mar-referi, huwa dawwar wiccu u ta daharu lill-istess ufficcjal tal-loghoba meta dan tal-ahhar kien qed jipprova jkellmu u fl-istess hin inizzel id-dettalji tal-karta s-safra. Jekk Riley zbalja meta ma kecciex lil Cole minhabba d-dahla fuq Hutton, l-izball kien akbar meta ma kkastigax l-atteggjament xejn sportiv u arroganti tal-plejer fil-konfront tieghu.

L-atteggjament ta’ Cole fil-konfront tar-referi gab il-kundanna minn hafna oqsma u l-ex kowc tat-tim nazzjonali Ngliz Sir Bobby Robson appella biex Cole jithalla barra mit-tim nazzjonali li l-bierah laghab loghoba ta’ hbiberija kontra Franza. Robson qal li plejers bhal Cole iservu ta’ ezempju ghal miljuni ta’ tfal u dawn ma jistghux jitilghu bil-mentalita li l-imgieba tal-internazzjonali Ngliz huwa normali u accettat.

Dak li gara fid-derbi ta’ Londra kellu riperkussjonijiet fuq il-loghoba ferm mistennija bejn Manchester United u Liverpool fi tmiem il-gimgha. F’din il-loghoba Liverpool spiccaw b’ghaxar plejers meta l-Argentin taghhom Javier Mascherano intwera t-tieni karta safra ghal protesti kontinwi mar-referi Steve Bennet. S’issa ghadu mhux car x’qal Mascherano fil-konfront tar-referi. Li hu zgur hu li l-atteggjament tieghu ma kienx aggressiv jew arroganti daqs dak ta’ Cole.

Jidher li Steve Bennet, li kien ir-raba ufficcjal fil-loghoba bejn Tottenham u Chelsea, kien affetwat mill-furur li qam dwar il-kaz ta’ Cole u l-appell qawwi ghal aktar rispett lejn l-ufficcjali tal-loghoba. Bennett iddecieda li Mascherano naqas li juri r-rispett dovut u ddecieda li jpatti ghal dak li gara fil-loghoba bejn Tottenham u Chelsea u jaghti ezempju bih billi jurih it-tieni karta safra.

Huwa fatt li Mascherano qatt ma kellu ghalfejn jersaq jipprotesta mar-referi, specjalment meta ga kellu karta safra. Madanakollu r-referi ghaggel xi ftit u holoq ukoll precedent perikoluz fl-istess loghoba. Jekk kull referi johrog il-karta s-safra ghal kull plejer li jipprotesta jkun difficli hafna li naraw loghob li jispicca bi hdax –il plejer kull naha. Mascherano qal li kull ma ghamel kien li beda jistaqsi r-referi x’kien qed jigri u fl-ebda hin ma ghadda kummenti abbuzivi jew aggressivi.

Fl-istess loghoba bejn Manchester United u Liverpool kien hemm plejers ohra li pprotestaw b’mod aktar aggressiv izda dawn ma gewx ammoniti. Ir-referi ma setax jibqa’ johrog il-karti sofor ghax kien jispicca jkecci numru ta’ plejers.

Dan kollu ma jiggustifikax l-atteggjament ta’ Mascherano jew ta’ plejers ohra li jipprotestaw b’mod kontinwu mar-referi jew l-assistenti tieghu. Mascherano kien jaf li kien qed jilghab man-nar u messu kien intelligenti bizzejjed li jirrealizza li l-argumenti mar-referi kienu se jwassluh ghal docca kmieni.

Izda l-aktar fattur importanti li johrog minn dawn iz-zewg episodji kontroversjali mhux jekk in-nuqqas ta’ tkeccija ta’ Cole u t-tkeccija ta’ Mascherano kienux gustifikati jew le. L-aktar importanti hu li dawn l-episodji jwasslu biex jigu ntrodotti mizuri serji sabiex jigu protetti r-referis u ma tibqax issir pressjoni fuqhom.

Il-pressjoni fuq ir-referis ma ssehhx biss fil-grawnd izda wkoll qabel il-loghoba. Qabel il-partitissima f’Old Trafford Sir Alex Ferguson qal li hafna difensuri jkunu aggressivi z-zejjed fuq Cristiano Ronaldo u dan il-plejer ghandu jkun protett aktar. Ghal dawn il-kummenti Rafa Benitez akkuza lil Ferguson li qed jipprova jinfluenza lir-referee Bennett ghax dan huwa l-uniku referi li kecca lil Ronaldo darbtejn. Il-kontro-replika ta’ Ferguson kienet li Benitez irrisponda b’dan il-mod biex jigbed is-simpatija ta’ Bennett.

Dwar dan tkellem ic-cermen tal-FA Ingliza Lord Triesman li qal li personalitajiet f’pozizzjonijiet bhal dawk ta’ Ferguson u Benitez m’ghandhomx jiehdu din l-atitudni mar-referis. Eventwalment atitudni bhal din tittrasmetti ruhha fil-grawnd u hekk ikollna aktar incidenti bhalma sehhew fil-jiem li ghaddew.

Fil-grawnd ir-regoli li jirregolaw il-komunikazzjoni bejn il-plejers u l-ufficcjali tal-loghoba ghandhom ikunu aktar cari u rigoruzi. Ma jistax ikun jibqa’ jkun hemm kazi fejn atteggjament bhal ta’ Ashley Cole ma jkunx ikkastigat u kaz bhal ta’ Mascherano jissarraf f’ammonizzjoni u eventwalment tkeccija. Iz-zewg plejers naqsu fil-konfornt tal-ufficcjali tal-loghoba izda n-nuqqas ta’ carezza fir-regoli wasslu biex l-aktar incident gravi thalla ghaddej. Min-naha l-ohra id-dnub ta’ Mascherano gie kkastigat mill-ewwel bir-rizultat li fl-istess loghoba dnubiet akbar thallew ghaddejjin. Huwa car li sakemm ma jkunx hemm regoli cari li jigu mplimentati b’mod konsistenti il-plejers se jibqghu jipprotestaw u se jibqa’ jkollna kazi kemm bhal dak ta’ Cole u kemm bhal dak ta’Mascherano.

Bis-sitwazzjoni prezenti kollox jiddependi mill-personalita tar-referi. Dan jidher fil-kuntrast bejn il-loghoba f’Manchester u dik f’Londra bejn Chelsea u Arsenal fl-istess gurnata. Fid-derbi ta’ Londra ir-referi Mark Clattenburg tkellem fit-tul mal-kaptins taz-zewg timijiet u tul il-partita il-personalita tieghu spikkat fis-sottilita soda taghha. Calttenburg ha d-decizjonijiet li kellu jiehu u tkellem meta kellu jitkellem minghajr ma pprova jkun prima donna li hija l-aghar tentazzjoni li jista’ jaqa fiha referi.

Il-kap ezekuttiv tal-Professional Footballers Association Gordon Taylor qed jappella biex jigu ntrodotti regoli stretti fejn il-plejers, apparti l-kaptin, ma jkunux jistghu javvicinaw u jkellmu lir-referis. Din tidher mizura drastika wisq izda jekk il-futbol jibqa’ sejjer kif inhu ma jkunx hemm triq ohra x’tittiehed. Ir-referis jizbaljaw u hafna drabi jkunu inkosistenti sforz in-numru ta’ regoli li l-interpretazzjoni taghhom tithalla ghad-diskrezzjoni tal-individwu. Izda l-kowcis u l-plejers iridu jerfghu ir-responsabbilta taghhom ukoll u jifhmu li b’dak li qed jaghmlu qeghdin izidu l-pressjoni fuq l-ufficcjali tal-loghoba u jaghmlulhom xogholhom aktar difficli.

Dak li jigri fl-oghla livelli tal-futbol jigri wkoll fil-livelli l-ohra ‘il boghod mill-attenzjoni tat-televizjoni u l-midja. L-istatistika fl-Ingilterra turi li kull stagun jikkwalifikaw 7,000 referi gdid izda sfortunatament l-istess numru ta’ ufficcjali jabbandunaw il-karriera kull sena. Il-bicca l-kbira jitilqu l-karriera ta’ referi minhabba l-aggressivita li jsofru minn ufficcjali tal-klabbs, plejers u partitarji. Minhabba dan kull gimgha jkun hemm madwar 6,000 minn 38,000 loghoba f’kampjonati regjonali jew taz-zghar li jkunu rreffjati minn voluntiera mhux ikkwalikfikati.

L-FA Ingliza ghadha kif habbret li se tinvesti 200 miljun lira sterlina fl-gheruq tal-futbol fil-pajjiz u erba’ miljuni minnhom se jmorru f’kampanja biex jigu rekrutati aktar referis. Dan l-investiment wahdu mhux bizzejjed. L-awtoritajiet tal-futbol ghandhom ipoggu bil-qieghda flimkien u jintroducu regoli li jinkoragixxu nies godda jiehdu din il-karriera bis-serjeta b’mohhom mistrieh li se jkunu protetti u se jithallew jahdmu minghajr pressjoni li taffetwalhom il-prestazzjonijiet taghhom.

Ktibna kemm –il darba li l-awtoritajiet koncernati jaghmlu tajjeb jekk iharsu lejn ir-rugby fejn ir-rispett lejn ir-referi jisboq bil-bosta dak li naraw fil-loghoba tal-futbol. Waqt loghoba rugby ma tara l-ebda plejer jargumenta mar-referi jew jipprova jwaqqalu l-awtorita tieghu. L-istess bhal proposta ta’ Taylor, f’dan l-isport huwa l-kaptin biss li jista’ jkellem mar-referi. Dan juri li l-proposta ta’ Taylor mhix daqshekk impossibbli li timplimenta. Forsi jkun hemm ftit tbatija sakemm tindera izda biz-zmien tidhol ukoll u ssir parti ntegrali mil-loghoba. Ladarba tithaddem tajjeb fir-rugby m’ghandhiex ma tinderax u tithaddem ukoll fil-futbol.

B’dan il-mod il-hajja ghar-referi ssir aktar facli. B’regola bhal din ma jibqax lok ghal interpretazzjoni ghax ikun car li l-kaptin biss jista’ jitkellem, jew jipprotesta b’mod kalm u ragunat mal-ufficcjali tal-loghoba. Fir-rugby hemm ukoll sistema ta’ komunikazzjoni kontinwa bejn il-plejers u r-referi fejn ir-referi jispjega kull azzjoni li jiehu u ghalfejn ikun hadha. Forsi dan il-kuncett ghandu jkun introdott ukoll fil-loghoba tal-futbol u hekk il-plejers jibdew jifhmu ahjar lill-ufficcjali. Ir-referis u l-plejers m’ghandhomx jitqiesu bhala zewg partijiet kontra xulxin izda zewg entitajiet li ghandhom jahdmu flimkien biex itejjbu l-loghoba u jwaqqfu ghal kollox in-negattivita li qed tigi generata bhalissa.

Djalogu kontinwu bejn it-tnejn ghandu jghin biex dan isehh. Din il-mizura ghandha tigi kumplimentata b’korsijiet intensivi ghal plejers dwar ir-regoli tal-loghoba u jigu ntrodotti regoli li b’xi kod jikkontrollaw ahjar il-kummenti tal-kowcis u l-managers dwar ir-referis. Sfortunatment dawn il-kummenti qed jittrasmettu ruhhom f’aggressivita mill-plejers lejn ir-referis.

L-atteggjament aggressiv u arroganti fir-rigward tar-referi ghandu jieqaf. Qed naraw wisq ezempji hziena li qed jaghmlu reklam hazin u jtebbghu il-loghoba tal-ballun. Ma tridx tkun hadt xi kors professjonali fil-qari tax-xufftejn biex taghraf il-kliem hazin, kummenti dispreggjativi u kummenti abbuzivi li jkunu ghaddejin il-hin kollu min-numru ta’ plejers fil-konfront tar-referi. Jekk ma ssirx xi haga malajr dak li jghidu dwar ir-rugby u l-futbol ma jibqax klixe izda jsir realta. Jghidu li r-rugby huwa l-loghoba tal-“hooligans” milghuba mill-gentlomi u l-futbol huwa l-loghoba tal-gentlomi milghuba mill-“hooligans”. Dan it-timbru m’ghandux jibqa’.

Esperjenza ta' finali

Dan l-artiklu gie pubblikat f' L-Orizzont tal-Hamis 28 ta' Frar 2008

Il-pagna tal-lum se tiehu forma differenti minn tas-soltu. Din il-gimgha iddecidejt li nikteb f’forma aktar personali u se nwasslilkom djarju ta’ gurnata li fiha ntlaghbet il-finali tal-League Cup f’Wembley. Kien ili hafna nisma’, naqra u nara li finali ta’ tazza f’Wembley tiggenera emozzjonijiet u atmosfera li ftit loghobiet ohra jistghu joffru. Kulhadd jaqbel li Wembley huwa xi haga specjali u finali ta’ tazza Ingliza hija differenti minn kompetizzjonijiet ohrajn. Izda dawn l-affarijiet inutli taqra dwarhom. Biex thosshom u tifhimhom trid tghixhom u fil-granet li ghaddew kelli c-cans li nghix din l-esperjenza unika.

Il-League Cup Ingliza tiegi t-tielet f’dik li hija importanza u priorita fil-futbol domestiku. Madanakollu min jasal finali ma jkunx irid johrog minn Wembley b’idu vojta u l-importanza tal-finali ta’ din is-sena kibret minhabba li laqqghet flimkien ir-rivali ta’ Londra Chelsea u Tottenham.

Ir-rivalita bejn dawn iz-zewg timijiet ma kienx l-uniku element li ghamel din il-finali wahda mportanti. Tottenham u Chelsea huma mmexxija minn manigers godda li nhatru f’nofs l-istagun u t-tnejn riedu jiehdu l-ewwel cans taghhom ta’ unur fl-Ingilterra. Chelsea kienu qed iharsu lejn din it-tazza bhala l-ewwel pass fi triq li possibilment kellha twassalhom biex jirbhu l-erba’ unuri li qed jikkompetu fihom. Ghal Spurs dan kien ic-cans li jirbhu l-ewwel tazza wara disa’ snin u jiggarantixxu post fl-Ewropa ghall-istagun li gej.

Fil-granet ta’ qabel il-loghoba il-midja Ingliza ghamelet dak kollu li setghet biex tgholli l-aspetattiva ta’ din il-fnali derbi u l-programmi sportivi fuq it-televizjoni u r-radju tkellmu dwar kull aspett possibbli tal-finali. Fost is-servizzi helwin li gew murija fuq it-televizjoni kien hemm wiehed dwar l-ex plejer ta’ Chelsea u Tottenham Micky Hazard li llum huwa sewwieq tat-taxi. Il-kameras telghu fit-taxi ta’ Hazard u dan ha lit-telespettaturi fuq ir-rotta bejn Stamford Bridge u Wembley u matulha tkellem dwar id-differenza fil-klabbs bejn zmienu u llum u anki ghamel analizi ta’ kif jahseb li se tizvolgi il-finali.

Hazard ma kienx l-uniku ex-plejer ta’ Tottenham jew Chelsea li tkellem ghaliex il-gurnalisti ntervistaw hafna ohrajn sabiex ikomplu jghollu l-interess fil-partita. Mhux ghax l-interess ma kienx kbir. Fil-fatt l-interess tant kien kbir li kien difficli hafna li wiehed jakkwista biljett biex jidhol Wembley.

Hawnhekk ta’ min jaghmel referenza ghall-biljetti li jinbieghu illegalment fuq l-idejn u l-problemi li qed jinholqu ghall-organizzaturi, il-klabbs u fuq kollox il-partitarji genwini. Fil-waqt li ghal partitarju genwin kien ferm difficli li jakkwista biljett, hafna ohrajn irnexxielhom jakkwistaw numru ta’ biljetti li bieghu fuq l-idejn ghal prezzijiet ezorbitanti. Fil-granet li ghamilt Londra qabel u wara l-finali smajt hafna stejjer li jgieghluk jiddispjacik ghall-partitarji ta’ veru. Wiehed mill-kazi li ltqajt maghhom kien ta’ persuna li xtrat zewg biljetti ghal hames mitt lira sterlina ‘il wiehed minn fuq sit tal-internet izda l-biljetti ma waslu qatt. Meta l-persuna nvoluta marret tfittex l-ufficcju tal-kumpanija ta’ dan is-sit sabet li l-ufficcju ma jezistix. L-istess gara lil numru ta’ partitarji Norvegizi li vvjaggaw apposta ghal-loghoba izda l-biljetti li kienu mweghda u li kienu hallsu ma sabuhomx.

It-toroq ta’ madwar Wembley kienu mizghuda nies jippruvaw ibieghu il-biljetti fuq l-idejn ghall-prezzijiet ta’ 800 lira sterlina, 1,000 lira sterlina u anki aktar. Persuna li naf tajjeb hafna gie offrut xejn anqas minn 6,000 lira sterlina biex ibiegh l-erba’ biljetti li kien akkwista b’mod legali minn wiehed miz-zewg klabbs. L-abbuz fis-sistema tal-biljetti huwa wiehed car u l-awtoritajiet ghandhom jaghmlu xi haga biex iwaqqfuh. Minn dan kollu qed igawdu biss ftit nies bla skruplu fil-waqt li qed ibatu il-partitarji u anki l-klabbs infushom.

Lura ghal aspetti aktar pozittivi, il-gurnata tal-finali bdiet bhal hafna ohrajn ghall-partitarji jigifieri bi zjara lejn il-famuz pub. Id-differenza bejn din il-loghoba u l-loghob tal-kampjonat hi li l-partitarji riedu jibdlu l-pub li is-soltu jiffrekwentaw qrib l-istejdjum tal-klabb taghhom. Iz-zewg linji tal-underground li jwasslu ghal Wembley Stadium huma l-Metropolitan u l-Jubilee Line u l-pubs kollha li jinsabu qrib l-istazzjonijiet fuq dawn iz-zewg rotot kienu mimlija bil-partitarji armati sa snienhom bi bnadar, xalel u elf haga ohra bil-kuluri tat-tim taghhom.

Naturalment il-fatt li Chelsea u Tottenham huma zewg klabbs ta’ Londra seta’ ta lok ghal tensjoni u nkwiet bejn il-partitarji li facilment setghu jiltaqghu f’dawn il-pubs. Grazzi ghall-pulizija Ingliza u ghas-sens komun tal-partitarji nnifishom dan ma sehhx. Tista’ tghid li l-partitarji nfirdu b’mod naturali u kulhadd ghazel pubs differenti bir-rizultat li ma kien hemm l-ebda sinjal ta’ nkwiet madwar Londra.

Dawk li jiffurmaw il-qalba tas-sapport ta’ Spurs kienu miftehema li jiltaqghu f’pub partikolari hdejn l-istazzjon ta’ Baker Street izda dan lahaq gie kkapparrat mill-partitarji ta’ Chelsea. B’mod donnu naturali il-pjan inbidel u l-partitarji ta’ Tottenham iltaqghu f’pub iehor hdejn Wembley Stadium. Jien kelli cans nosserva l-atmosfera li nholqot f’dan il-pub mill-vicin. Ghal madwar erba’ sieghat shah qabel il-partita il-kant u l-briju ma waqaf qatt. M’ghandix dubju li il-partitarji ta’ Chelsea kienu qed jaghmlu l-istess f’Baker Street u f’pubs ohra madwar Londra.

Osservazzjoni nteressanti waqt dan il-briju u kant hija li minkejja r-rivalita bejn iz-zewg partitarji qatt ma kien hemm sinjal li jista jinholoq xi inkwiet. Il-pub invadut mill-partitarji ta’ Tottenham kien fil-bidu tat-triq li twasslek ghall-istejdjum u ghalhekk partitarji ta’ Chelsea kienu kontinwament jghaddu minn quddiemu. Il-kant u l-botti bejn il-partitarji ma qatax izda dawn dejjem saru fi spirtu ta’ rivalita sportiva aktar milli ta mibgheda. Il-botti taz-zewg settijiet ta’ partitarji nisslu tbissima fuq kulhadd u minkejja l-prezena sottili tal-pulizija, din qatt am kellha bzonn tintervjeni.

Il-hin tal-loghoba beda joqrob u bil-mod il-mod il-partitarji bdew ihallu l-pubs u jerhulha lejn Wembley. It-triq ta’ quddiem Wembley kienet xi haga mpressjonanti. Triq dritta u wiesgha mimlija b’bahar ta’ partitarji kollha mexjin lejn direzzjoni wahda u lebsin il-kuluri tat-tim taghhom…imbaghad fl-ahhar ta’ triq l-istejdjum maestuz ta’ Wembley bil-famuza arkata tiddomina fuq kollox.

85,000 ruh sabu ruhhom f’Wembley minghajr problemi ta’ xejn u minghajr bzonn ta’ stennija f’xi kjus twal. In-numru kbir ta’ entraturi ghall-grawnd, il-mod organizzat li bih gew immexxija l-partitarji, u l-passaggi wiesgha barra u gewwa l-grawnd jaghmluha facli biex dan kollu jsehh b’mod efficcjenti.

Jekk ix-xena ta’ Wembley minn barra kienet impressjonanti, dik minn gewwa ma kinitx b’anqas. L-organizzaturi hasbu biex ipoggu bnadar tat-timijiet involui fuq kull siggu u l-atmosfera li holqu dawn hekk kif it-22 plejer hargu fil-grawnd kienet wahda li ma tinsija qatt. Grawnd maqsum bejn il-partitarji ta’ Cheslea u Tottenham kollha jincitaw il-benjamini taghhom f’arena li hija kapolavur uniku tal-arkitettura sportiva. Il-mod kif id-disinjaturi tal-grawnd irnexxielhom joholqu grawnd b’seating komdu u b’veduti tajba tal-picc minn kullimkien minghajr ma tilfu dawk il-karatteristici tal-grawnds Inglizi li jghinu biex tinholoq atmosfera unika hija xi haga ta’ min jammiraha u possibilment jikkuppjaha.

Mhux l-iskop ta’ dan l-artiklu li naghmlu xi analizi teknika tal-loghoba. Ir-reazzjoni generali kienet li il-maniger ta’ Chelsea Avram Grant zbalja l-ghazla tal-ewwel hdax u t-tattika tal-loghoba fil-waqt li Juande Ramos azzekka ezatt il-pjan tal-partita u meta Spurs marru minn taht irnexxielu jdawwar ir-rizultat b’sostituzzjonijiet intelligenti. L-atmosfera bejn iz-zewg partitarji kienet wahda elettrifikanti li tikkonferma r-rivalita bejn iz-zewg klabbs izda qatt ma rriduciet ruha ghal mibgheda u fl-ebda hin ma kien hemm biza’ ta’ xi vjolenza.

Naturalment it-tisfira finali rat il-plejers u l-partitarji ta’ Tottenham jinfexxu f’delirju ta’ ferh ghax fl-ahhar il-klabb irritorna ghar-rebh tal-unuri. Izda ghal Tottenham din ir-rebha ma kinitx tfisser biss tazza ohra fil-vetrina. Kif qal l-assistent maniger ta’ Tottenham Gus Poyet din ir-rebha ghandha taghti mentalita rebbieha lill-plejers. Kien hemm wisq okkazjonijiet fejn Tottenham iffaccjaw wiehed mill-klabbs il-kbar, laghabu tajjeb izda ma kisbux ir-rebha. Donnu li mentalment ma kienux preparati biex iqisu lilhom infushom fuq l-istess livell tal-kbar. Rebha ta’ finali fuq Chelsea ghandha taghmel hafna biex tbiddel dan kollu u bil-mod il-mod Spurs jergghu jibdew jigu meqjusa bhala sfidanti regolari ghall-unuri. Natutalment ir-rebha accertat ukoll post fit-Tazza UEFA ghal Spurs li bil-bidu hazin li kellhom dan l-istagun, kien se jkun impossibbli li jakkwistaw post fl-Ewropa permezz tal-kampjonat.

Ghal Chelsea din keenet telfa f’finali kontra r-rivali eterni taghhom. Kienet ukoll daqqa ta’ harta ghal Avram Grant li ghandu jerfa’ parti magguri mir-responsabbilta tat-telfa. Izda dan bl-ebda mod ma jifisser li issa l-istagun ghal Chelsea spicca. Avram Grant zgur li jaf xi zbalji ghamel u x’ghandu jaghmel biex jikkoregihom. Chelsea ghadhom b’cans tajjeb li jirbhu l-kampjonat, l-FA Cup u c-Champions League. L-iskwadra mimlija plejers ta’ kwalita li ghandhom zgur ghandha twassalhom biex jibqghu jiggieldu fuq it-tlett fronti u jkomplu jitqiesu mal-favoriti.

Wara l-loghoba il-pulizija kellhom bicca xoghol difficli jikkontrollaw il-partitarji kollha li attendew ghal loghoba u jiggwidawhom lejn l-istazzjonijiet tal-underground sabiex kulhadd jaqbad it-triq lejn daru. F’dan il-forzi tal-ordni regghu hargu bl-unuri fejn minkejja l-massa kbira ta’ nies kollox mexa harir u, ghalkemm ix-xita rxiex xarrbet lil kulhadd, fl-ebda hin ma kien hemm xi stennija zejda jew xi tensjoni bejn partiarji u l-forzi tal-ordni.

Sadanittant l-istazzjonijeet kollha fuq ir-rotta ta’ Wembley bdew jimtlew bil-partitarji ta’ Tottenham jiccelebraw ir-rebha. Hafna ghazlu li jmorru qrib White Hart Lane fejn ic-celebrazzjoniet ma waqfu xejn u l-briju u l-atmosfera li jafu joholqu l-partitarji Inglizi baqghet sejra sas-sieghat bikrin ta’ fil-ghodu. It-toroq kienu mimlija b’partitarji Inglizi u ohrajn minn barra l-pajjiz bhal Malta, n-Norvegja, l-Isvezja u l-Belgju- kollha maghqudin jiccelebraw rebha li regghet gholliet l-isem ta’ Tottenham Hotspur. Il-partitarji ta’ Chelsea ngabru fi djarhom dispjacuti bit-telfa kontra r-rivali. Izda jekk ihallu ghal ftit fil-genb il-passjoni taghhom u jirragunaw b’mohhom, jindunaw li ghal Chelsea se jkun hemm okkazjonijiet ohra biex jiccelebraw. Bl-iswkadra li ghandhom ma jistax ikun differenti.

Il-Premiership barra mill-Ingilterra

Dan l-artiklu gie pubblikat f' L-Orizzont tal-Hamis 14 ta' Frar 2008.

Il-Malti jghid li bil-flus taghmel triq fil-bahar. Il-Premier League Ingliz se jaghmel ‘il kontra u se jipprova jaghmel triq fil-bahar biex igib aktar flus. L-ahhar proposta tal-kap ezekuttiv tal-Premier League Richard Scudamore halliet lil kulhadd skantat ghal dak lesti jaghmlu dawn in-nies biex ikomplu jkabbru d-dhul taghhom. Ic-cermen tal-klabbs li jaqblu mal-proposta qed juru li l-interess primarju taghhom huma l-finanzi u ghalihom il-Premeir League huwa biss mezz kif jaghmlu aktar flus. Dan kien jissoponieh kulhadd izda ftit jew hadd ma kien jistenna li biex jikber id-dhul il-loghob tal-Premiership se jibda jintlaghab barra mill-Ingilterra.

Scudamore qed jipproponi li tizdied fixture ohra fil-kampjonat biex kull tim jilghab loghoba izjed f’xi belt barra mill-Ingilterra. Dawn il-loghobiet jitilghu bil-polza izda l-klabbs il-kbar se jkunu issijdjati biex ma jiltaqghux flimkien. Dan ifisser li se jkun hemm timijiet li jilghabu kontra xulxin tlett darbiet flok darbtejn bit-tielet loghoba tintlaghab f’belt li tkun applikat biex tospita l-loghob tal-Premeir League. Il-pjani huma li l-loghobiet jintlagahbu f’Dicembru jew Jannar u l-belt li tkun applikat biex tospita l-loghoba zejda ma jkollha ebda kontroll fuq liema loghoba tintlaghab fiha. Il-punti mirbuha minn dawn il-loghobiet ikunu jghoddu ghal-kampjonat.

Dawk li huma favur din l-idea qed jghidu li meta wiehed jara l-interess li jigbed il-Premiership minn madwar id-dinja kollha, dan huwa pass logiku. Scudamore qal li l-Premeir League irid jaghmel xi haga biex jimmassimizza l-vantaggi tal-globalizazzjoni li toffri l-midja moderna.

Jekk wiehed ihares lejn il-figuri li jiggenera l-Premier League jikkonferma li ghall-ghoxrin cermen li qablu li din il-proposta ghandha titmexxa ‘l quddiem qatt ma hu bizzejjed. Id-drittijiet biex jixxandar il-Premier League f’Hong Kong swew mitt miljun lira sterlina u l-kuntratt prezenti ta’ drittijiet televizivi barra mill-Ingilterra jiswa 625 miljun lira sterlina.

Il-loghobiet tal-Premiership jintwerew f’600 miljun dar f’202 pajjiz fil-waqt li huwa stmat li l-loghoba bejn Arsenal u Manchester United f’Novembru tas-sena l-ohra rawha madwar biljun ruh. Izda dan mhux bizzejjed u Scudamore irid jiehu l-loghob barra mill-Ingilterra ghax “…is-suq fl-Ingilterra huwa saturat u issa rridu nharsu lejn is-swieq barra mir-Renju Unit. Dan huwa c-cans li npoggu l-prodott taghna f’vetrina madwar id-dinja”

L-iskop tal-proposta mhu xejn ghajr mezz iehor biex il-klabbs jaghmlu aktar flus. Jghid x’jghid Scudamore u c-cermen li jappoggjaw l-idea, il-loghoba Ingliza infisha mhu se tiggwadanja xejn minn din il-proposta u l-unici nies li se jgawdu huma dawk li ghandhom interess finanzjarju fil-loghoba.

Ilu hafna jinghad li l-futbol Ingliz qed jitlef ir-ruh tieghu. Il-principju tradizzjonali dejjem kien li l-klabb jirraprezenta l-lokalita u l-kommunita li jkun fiha. Biz-zmien il-manigers u plejers barranin gew accettati u sakemm dawn jghollu l-livell tal-futbol, kif fil-fatt ghamlu, m’hemm xejn hazin. B’xi mod jew iehor gew accetati wkoll l-investitutri barranin u llum hafna klabbs huma kkontrollati minn barra l-Ingilterra. Izda li l-loghoba nfisha se tittiehed barra mill-pajjiz m’ghandha tigi accettata qatt. Din hija prova, jekk kien hemm bzonnha, li is-sidien tal-klabbs jinteressahom biss mill-flus u ftit li xejn jimpurtahom mill-partitarji u mill-principji li suppost ihaddan il-klabb.

Scudamore iddefenda l-proposta tieghu billi qal li meta l-kampjonat imur tajjeb, il-partijiet l-ohra fil-kommunita tal-futbol igawdu wkoll minhabba r-ridistribuzzjoni tal-gid. S’issa qatt ma kien hemm xi forma ta’ distribuzzjoni li tagevoa l-partiatrji. Minkejja l-gid kollu li hemm fil-Premier League, il-biljetti tal-loghobiet dejjem joghlew, il-prezzijiet tal-ikel u x-xorb fil-grawnds huwa ezorbitanti u l-merchandising li jitbella’ lill-partitarji leali bhal flokkijiet ufficcjali li jinbidlu kull stagun m’hu xejn ghajr sfruttament tal-lealta tal-partitarji li ghalihom, mhux bhal dawk li jmexxu, il-klabb huwa kollox.

Scudamore qal li kull meta jkun hemm bidla bhal din ir-reazzjoni tal-partitarji tkun negattiva izda hu jappellalhom biex jieqfu jahsbu ftit fuq il-pozittiv. Il-problema hi li ghal partitarji m’hemm xejn pozittiv sakemm il-Premeir Legaue mhux lest ihallas vaganzi lill-partitarji biex imorru jaraw it-tim taghhom barra l-pajjiz.

Il-proposta hija wkoll ipokrezija grassa min-naha tal-klabbs. Xbajna nisimghu bl-ammont zejjed ta’ loghobiet li jintlaghabu mit-timijiet Inglizi. Din l-ipokrezija mhix xi haga gdida. Qabel it-twaqqif tal-Premeirship, l-oghla divizjoni Ingliza kien fiha 22 tim. Dak iz-zmien kemm ‘il darba sar tentattiv biex in-numru ta’ timijiet jitnaqqas izda, minkejja t-tgergir kollu, kull meta vvutaw il-klabbs dejjem ivvutaw kontra t-tnaqqis. Meta kien qed jigi ppjanat il-Premiership kien gie propost li l-kampjonat il-gdid ikun fih 18 –il tim izda din il-proposta wkoll m’ghaddietx u l-klabbs ivvutaw biex ikun hemm 20 tim.

L-ammont ta’ fixtures li jintalaghbu f’Dicembru w Jannar dejjem jigi kkritikat izda Scudamore qed jipproponi li din il-loghoba zejda tintlaghab f’dawn iz-zminijiet. Kif fixture ta’ klabb minn Londra f’Liverpool jew Newcastle tohloq problemi ta’ vjaggar u ghejja ghal plejers flimkien ma’ problemi finanzjarji ghal partitarji, u loghoba fl-Awstralja, Dubai jew il-Malasja ma tohloqx dawn id-diffikultajiet hija xi haga li ghad irridu nifhmu.

Il-kongestjoni ta’ fixtures hija problema kbira fl-Ingilterra izda l-klabbs mhux veru jridu jsolvuha ghax fejn jidhlu l-flus huma lesti jissagrifikaw il-kwalita ghall-kwantita. Din il-problema diga kwazi qatlet il-League Cup u dghajjfet sew l-FA Cup. Loghoba ohra barra l-pajjiz tkompli tkabbar il-problema u l-importanza tal-League Cup u l-FA Cup tkompli tonqos b’aktar timijiet jaghzlu li jilghabu b’formazzjonijiet rimaneggjati f’dawn il-kompetizzjonijiet. L-istess jigri lit-tim nazzjonali u l-ammont ta’ injuries fantazma biex plejers jevitaw li jilghabu mat-tim nazzjonali jkomplu jikbru.

Scudamore qed jipprova jghid ukoll li minkejja din il-loghoba zejda, u l-fatt li t-timijiet mhux se jibqghu jilghabu kontra xulxin darba home u darba away, il-kamojonat se jibqa’ gust ma kull tim l-istess. Il-logika li juza Scudamore biex jiddefendi dan l-argument hija sempliciment li l-klabbs se jkunu jafu r-regolamenti minn qabel u t-tielet loghoba se tkun fi grawnd newtrali. Il-fatt li l-klabbs jafu r-regolamenti ma jaghmilx is-sistema wahda gusta. Il-timijiet il-kbar se jkunu ssijdjati u allura kull wiehed minnhom se jilghab kontra xi tim iehor tlett darbiet.

Ejja nimmaginaw li din is-sistema bdiet tithaddem minn dan l-istagun u per ezempju l-loghoba zejda ta’ Arsenal hija kontra Fulham u Wigan se jilghabu barra mill-Ingilterra kontra Derby County. B’dan il-mod il-glieda kontra r-relegazzjoni tkun giet korrotta ghax fil-glieda taghhom kontra r-relegazzjoni Fulham se jkollhom jilghabu kontra Arsenal tlett darbiet fil-waqt li Wigan se jkollhom ic-cans jiehdu l-punti minn tlett loghobiet kontra Derby County li, fl-ezempju ta’ dan l-istagun, huma prattikament relegati.

L-istess jghodd ghal zoni ohra tal-klassifika bhal ma huma t-tellieqa ghar-rebh tal-kampjonat, il-postijiet tac-Champions League u l-postijiet fit-Tazza UEFA. Jekk inkomplu fuq dan l-istagun, ikun gust ma’ Manchester United jekk dawn ikollhom jilghabu loghoba zejda kontra xi tim bhal Manchester City, Aston Villa jew Everton u Arsenal jilghabu barra mill-Ingilterra ma’ Reading? B’dan il-mod it-timijiet mhux se jkunu qed jikkompetu fuq l-istess livell u l-Premiership Ingliz se jigi iffalsifikat bil-barka ta’ Scudamore u c-cermen tal-istess klabbs.

Il-kap ezekuttiv tal-Premier League mhu konsistenti xejn dwar kif se jittellghu il-poloz. Huwa qal li l-loghoba zejda se titla’ bil-polza u l-avversarju jkun kwistjoni ta’ xorti bhal ma jigri fl-FA Cup fil-waqt li f’kummenti ohra kkontradixxa lilu nnifsu u qal li wahda mis-sistemi possibbli hi li kull tim jilghab kontra tim li jkun hdax –il post l’isfel minnu.

Il-kaz ta’ polza bix-xorti u l-paragun mal-FA Cup ma jregix ghax wahda mid-differenzi fundamentali bejn l-FA Cup u l-kampjonat hi li t-tazza ghandha element fortuwitu fil-waqt li l-kampjonat huwa bazat fuq skeda programmata li taghmel il-kompetizzjoni fuq l-istess livell ghal kulhadd. Huwa propju ghalhekk li t-tim li jirbah il-kampjonat ikun meqjus bhala l-aktar tim f’sahhtu.

Il-possibilita li kull tim jilghab kontra dak li jkun hdax ‘il post l’isfel minnu hija bla sens ukoll u tiffavorixxi lit-timijiet il-kbar. Jekk niehdu l-klassifika fil-prezent ikun ifisser li dan l-istagun Sunderland ikollhom jilghabu tlett darbiet kontra Chelsea fil-waqt li Arsenal jilghabu tlett darbiet kontra Tottenham. Mill-erba’ timijiet li semmejna f’dan il-kaz partikolari jkunu biss Chelsea li jgawdu u l-kompetizzjoni ma tibqax gusta.

Element iehor importanti hu li wahda mill-akbar attrazzjonijiet tal-Premiership huma l-partitarji u l-atmosfera li tinholoq fil-grawnds Inglizi. L-atmosfera fil-loghobiet f’postijiet bhall-Istati Uniti qatt ma tista’ tkun l-istess bhal dik fl-Ingilterra, specjalment jekk il-loghoba tkun bejn zewg timijiet mhux meqjusa mal-kbar. Partitarju tal-futbol Ingliz minn Melbourne qal li l-passjoni fil-grawnds Inglizi taghmel il-futbol Ingliz dak li hu u l-loghobiet barra l-pajjiz se jkunu minghajr l-aktar ingredjent importanti. Dan il-partitarju jghid, “…ir-raguni li jien u shabi naraw il-futbol Ingliz fuq it-televizjoni hi biex niehdu gost bl-atmosfera li tinholoq bejn partitarji ippassjonati u rivali fi grawnds mimlija storja u tradizzjoni. Loghoba fi grawnd newtrali barra mill-Ingilterra ma jkollha xejn minn dan u l-attrazzjoni tintilef.” Kull kumment iehor huwa superflu.

Il-President tal-UEFA Michel Platini iddeskriva din l-idea bhala cajta. Paltini ghandu ragun izda kollox jindika li din ic-cajta se ssir realta. Il-kampjonat suppost rispettat Ingliz se jibda jkun deciz b’numru farrad ta’ loghobiet b’rawnd shih ta’ loghobiet irkantat ma’ numru ta’ bliet madwar id-dinja.

Fil-maggoranza kbira taghhom il-partitarji huma kontra din l-idea. Fil-fond ta’ qalbhom nimmagina li hafna manigers u plejers jahsbuha l-istess. Il-bicca l-kbira tal-gurnalisti u dawk li jhobbu l-loghoba ukoll hargu qatta’ bla habel kontra l-idea. Dawn il-partijiet ghandhom haga wahda komuni. Hadd minnhom ma kien jew se jkun involut fid-diskussjonijiet. Id-decizjoni se tittiehed minn dawk li jaraw biss id-dhul finanzjarju.

Meta lil Scudamore staqsewh jekk jikkunsidrax johrog il-proposta ghal vot tal-partitarji huwa wiegeb li kieku l-partitarji jithallew jiehdu d-decizjonijiet, kieku l-loghob tal-Premiership ghadu jintlaghab kollu s-Sibt fl-4.00pm. Mhux li kien! Veru kaz ta’ “kemm konna ahjar meta konna aghar”.

Mark Mizzi